Gedenkboek van de viering van het 50-jarig bestaan der Vrije Universiteit te Amsterdam op 20-22 oktober 1930 - pagina 117

REDE PROF. MR. D. P. D. FABIUS. 99

Tegen openbare armenzorg was ik, ook in eene afzonderlijke

studie'), opgekomen en deed ik het bij mijn onderwijs; zulks in

hartelijke aansluiting bij den eenparigen strijd, door de anti-revo-

lutionaire leden van de Tweede Kamer der S.-G. daartegen in

1854 gevoerd.

Tegen het Staatssocialisme, dat op ons staatkundig erf in deze

eeuw schier onbetwiste hoogtij viert, had ik mij op mijne colleges

herhaaldelijk uitgesproken; geheel in den geest van Dr KUYPER'S

waarschuwing op het Sociaal-Congres, dat de anti-revolutionaire

partij moest toezien, zich niet te laten medesleepen door de staats-

socialistische leer, die „in VON BISMARCK haren gewenschten staats-

man" vond^).

lijkheid om te strijden voor de bescherming van het gezin, zoo m a g wel op

den voorgrond staan verzet tegen den leerdwang. Daarbij bedenke men, dat de

leeftijdsgrens voor den leerdwang betrekkelijk willekeurig is. Minister GOEMAN

BoEGESiüS, van wien het wetsontwerp te dezer zake afkomstig is, stelde in uitzicht

eene regeling tot 16- of 17-jarigen leeftijd. Dat de Regeering destijds tot het 13e

levensjaar ging, was alleen, omdat voor het herhalingsonderwijs de vereischte

inrichtingen nog ontbraken. Ook is de leeftijdsgrens met één j a a r verlengd. W i e

niet principieel zich tegen leerdwang kant, zal immer zwak staan tegenover voor-

stellen tot uitbreiding. Gelijk dit geldt van het zwakke standpunt van De Standaard,

die te voren tegen leerdwang was, m a a r 22 Mei 1924 zich verklaarde ten gunste van

leerdwang voor zes leerjaren, wijl dit is „wat niet minder kan." Maar „une halte

salutaire n'est pas Ie salut." (GUIZOT)

Nog zij er op gewezen, hoe willekeurig men thans met den leerdwang handelen

wil in Engeland en Duitschland, door dien te gebruiken, om de arbeidsmarkt te

beperken, en alzoo de werkloosheid te verminderen. Dan ware nog redelijker on-

geschoolde arbeiders aan vak-leerdwang te onderwerpen. Zoo althans in genoemde

landen zich hetzelfde verschijnsel voordoet, als waarover hier te lande vaak is

geklaagd, — in Rusland schijnt hetzelfde zich voor te doen —, dat, terwijl het aantal

ongeschoolde arbeiders te groot is, daarentegen het aantal geschoolde arbeiders

te gering. Van welke wanverhouding wellicht de voornaamste oozaak is het

opdrijven van de loonen voor ongeschoolden, die men als uitgangspunt, als de

normalen neemt, in stede van als beneden-normalen. Door het verkleinen van de

loonmarge tusschen geschoolden en ongeschoolden wordt de verleiding voor

jongelieden groot, om af te zien van scholing.

Zoo ontwricht men op allerlei manier de natuurlijke verhoudingen in het leven

steeds meer.

') Armenzorg (1912). Voorts in denzelfden geest in Sociale Vraagstukken (1906).

Geheel in dien zin ook M E H . BIJLEVELD in 1920 in een prae-advies voor de Ver-

eeniging voor Armenzorg en Weldadigheid.

2) Het sociale vraagstuk en de Christelijke religie (1891), blz. 30. Ook sprak

Minister COLIJN zich in De Christen-Patroon, naar de N. Rott. Ct. 18 Jan. 1922 aan-

haalde, aldus over het onchristelijke van de Arbeidswet u i t : „De doodende unifor-

teit die bij ons gezien wordt, is met de rijke variëteit van het leven in strijd

en dus onchristelijk van aard."

E n voorts: „Onze vrijheidsbeperkingen dragen een socialistischen stempel. Dien

van het Staatssocialisme. Ze zijn in wezen on-Nederlandsch; ze zijn zeker niet

anti-revolutionair (christelijk-historisch). Onze beperkingen van de vrijheid zijn

ingegeven door een doodelijke vrees, dat iedere vrijheid gevaarlijk is."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen