Gedenkboek van de viering van het 50-jarig bestaan der Vrije Universiteit te Amsterdam op 20-22 oktober 1930 - pagina 124

106 REDE PROF. MR. D. P. D. FABIUS.

Vrij is de Universiteit tegenover den Staat; vrij tegenover elke

Kerk; vrij tegenover alle staatkundige partijen; gebonden alleen

aan hare heerlijke beginselen, waaruit het zelfstandige Nederland

is geboren.

En zij vindt haren steun niet inzonderheid bij de grooten der

wereld, maar bovenal bij de breedere kringen des volks. Oogstte

GROEN VAN PRINSTERER bij hoogeren stand en middenstand, beiden

van christelijken huize, die veelszins waren, zooals hij schreef,

lauw, lam, laf, steeds teleurstelling, — onder de meer eenvoudigen,

de Gereformeerde volkskern, waaraan hij met innige liefde ver-

bonden was, had zijn oog ontdekt eene mate van beginselvastheid,

trouw en toewijding, waarmee machtige dingen waren te bereiken;

ja, een omzetten van het geheele openbare leven naar zijne histo-

rische grondslagen, zoo maar de christelijke bovenlaag minder

ellendig was, en zich harer roeping bewust'). Geldelijke bezwaren

had men dan niet te duchten.

Reeds in 1844 schreef GROEN VAN PRINSTERER aan DA COSTA, dat

diens afwijzing als hoogleeraar aan het Amsterdamsche Athenaeum

gunstige uitwerking kon hebben, „indien wij in Nederland wat

minder traag en slaperig waren; te weten zoo de onmogelijkheid

om op openbare inrigtingen Christelijke beginsels te brengen,

de noodzakelijkheid van eigene inrigtingen deed inzien." ^) En in

1848 sprak hij de mogelijkheid uit, dat inzake hooger onderwijs,

„de onbruikbaarheid der Gouvernements-inrigting en de noodzake-

lijkheid eener eigen instelling voor de Kerk duidelijk" zoude

worden 3). En toen hij, aan het einde zijns levens, met steeds meer

kracht op het ter zijde stellen van de Synodale organisatie aan-

drong, merkte hij ook op, dat financieel overleg daarvan niet be-

hoefde terug te houden. „De Afgescheidenen zijn" — dus schreef

') In 1864 schrijft GROEN VAN PRINSTERER, Aan de Kiezers. No. VII, blz. 15: „Ik

acht dat het Christelijk Protestantisme, zoo het geloof herleeft, ter verkrijging

van Regt voor allen, zelfs tegen allen, sterk genoeg is."

Hierbij zij opgemerkt, dat „Regt voor allen" was eene, vaak van Roomsche zijde

te haren behoeve gebruikte leus. Maar GROEN VAN PRINSTERER wees herhaaldelijk

aan, dat, ender vrijzinnig régime — men denke met name aan de Kerk en h e t

hooger theologisch onderwijs — de Protestanten, nog wel in Nederland, achter-

stonden bij de roomschgezinden, die aldus bevoorrecht waren.

Zoodat in de aangehaalde woorden ligt, dat GROEN VAN PRINSTERER, zonder eenig

voorrecht voor Protestanten te vragen, volkomen genoegen kon nemen met gelyk

recht voor Protestanten en Roomschen, en dat de Protestanten, bij herleven van

van het geloof, krachtig genoeg waren, om dat te verwerven, tegen allen; tegen

vrijzinnigen en Roomschen.

2) Brieven van Mr ISAAC DA COSTA, medegedeeld door Mr GROEN VAN PRINSTERER,

dl. I, blz. 189.

^ Het regt der Hervormde Gezindheid, blz. 176.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen