Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 132

Een en ander betekende ook, dat het bureau zijn tweede ambtenaar

kreeg.

Merkten we reeds op, dat de regering van een rechts ministerie

mede oorzaak was van de toename van het aantal studenten, na deze

periode zou die toename nog groter worden, omdat het ministerie-

Kuyper de effectus civilis voor de V.U. wist te verwerven.

Deze beide zaken — politieke en maatschappelijke functies voor het

Gereformeerde volksdeel — hangen samen. Hier ligt de voornaamste

factor bij de beoordeling van het ministerie-Kuyper. Eenvoudig gezegd:

Is het er Kuyper om te doen geweest zijn aanhangers aan baantjes te

helpen? Liberalen en socialisten, broederlijk vereend, hebben dit om

strijd beweerd. Heel de stembusstrijd van 1905, die oorzaak zou worden

van Kuypers val, is door deze laster vergiftigd. Om Dr Kuyper te

weren moet desnoods op den duivel worden gestemd, schreef de socia-

listische krant Het Volk en Kuyper zelf schreef bitter: Elk wapen heette

goed, zoo 't maar wondde . . . Z^lfs op de Hochstrasse te Keulen werd

ik door een „vaderlandsch gezelschap" publiek nagejouwd.

Bij de socialisten vond deze felle haat vooral z'n oorsprong in Kuypers

krachtig optreden tegen hun stakingspogingen; bij de liberalen in het

feit, dat het ministerie-Kuyper hun tyrannic brak. Vanzelfsprekend

is het, dat Kuyper tijdens zijn ministerschap fouten heeft gemaakt.

Maar deze verklaren de hetze tegen zijn persoon toch maar ten dele.

De voornaamste oorzaak ligt in de omstandigheid, dat Kuyper het

aangedurfd heeft de socialisten zowel als de liberalen aan te pakken.

In dit verhaal over de V.U. interesseren de eersten ons het minst, maar

we vragen ons af: wat heeft de liberalen toch zo fel gemaakt? Is dat

inderdaad, omdat Kuyper zijn ministerschap zou hebben misbruikt

voor het eigen zaakje, voor partij, kerk en universiteit? O p die vraag

antwoordt het geschiedkundig onderzoek: in hoofdzaak, neen. Kuyper

is ook in deze periode nationale figuur. Hij is opgekomen voor het recht.

Het liberalisme was tientallen jaren gewend geweest allerlei politieke

benoemingen te doen en schreeuwde moord en brand, toen het meende,

dat een ander dat ook deed. Stellig — waarom het verheeld? •— zijn

de Kuyper-benoemingen niet altijd gelukkig geweest. Maar veel be-

langrijker is, dat hij een einde heeft durven maken aan de met liberale

hautainiteit gemaakte onderscheiding van wei-volk en niet-volk. Als

Kuyper minister wordt, zijn er in de ongeveer honderd en tachtig ge-

meenten van Zuid-Holland slechts elf anti-revolutionnaire burgemees-

ters, drie Roomse en honderd en drie en zestig liberale; boven de

Moerdijk waren zeven en zestig rechtse burgemeesters en vijfhonderd

128

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen