Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 47

Men behoeft maar een bhk te slaan in de verzameling van honder-

den caricaturen van Kuyper, die onder honderdduizenden ogen zijn

gekomen, om te beseffen, hoe deze man gehaat is geweest. En nu

mag waar zijn, dat de historische wetenschap reputaties maakt en

reputaties breekt — figuren, die met ons in dezelfde tijd leven worden

zelden wetenschappelijk beoordeeld. Daar kan Clio, de muze der ge-

schiedenis, geen vat op krijgen. Haar laat men de doden, niet de

levenden. De historicus tracht bij zijn beoordeling als een rechter van

instructie getuigen a charge en getuigen a décharge te horen; hij pro-

beert zijn eigen sympathie of antipathie zoveel mogelijk het zwijgen

op te leggen, koel-wetenschappelijk te oordelen. Hij heeft jaren en

jaren te lezen en te denken, eer hij voorzichtig zijn mening geeft. Het

leven pleegt daar niet op te wachten, het heeft er ook geen tijd voor.

Het velt z'n oordeel intuïtief, sterk beïnvloed door sentimenten. Uiter-

aard zal dat oordeel zeer subjectief zijn, zeer eenzijdig vaak. Maar het

heeft enorme invloed. Hoe verder men van een persoon komt af te

staan, hoe minder het sentiment bij de beoordeling gaat spreken. Dat

verder geldt zowel de afstand als de tijd: het onhebbelijk gedrag van

onze buurman zal ons meer ergeren dan het onhebbelijk gedrag van

Molotov. En wat de factor tijd betreft: Molotov zal ons meer raken

dan Peter de Grote.

Nu staat Kuyper, wat de tijd betreft, nog heel dicht bij ons. Voor

de ouderen onder ons is hij nog niet in de ware zin des woords een

historische figuur geworden. Wel probeert de wetenschap der geschie-

denis tot een wetenschappelijk verantwoorde beoordeling te komen,

maar ze heeft daarbij stap voor stap de intuïtieve, vaak eenzijdige be-

oordeling van tijdgenoten — en napraters daarvan! — terug te dringen.

Enerzijds hebben die tijdgenoten Kuyper bijna verafgood. Bij het

vijf tig-jarig bestaan der Vrije Universiteit in 1930 hoorde men daar

als het ware de nagalm van, als de studenten zongen:

Kuyper, we eren jou,

Kuyper, we blijven trouw.

Laat z.e maar smalen,

We sjouwen zonder dralen

Door dik en dun met jou.

Ere zij ouwe Bram . . .

Dat was een primitieve reactie op een even primitieve verguizing,

die — gelet op de vele drukken — met graagte 'S gelezen in het felle

smaadschrift van de bekwame liberale journalist D. Hans, dat onder

43

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen