Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 36

De universitaire benoemingen in de eerste helft van de negentiende

eeuw bewezen, dat men de oude belijdenis geen plaats meer gunde.

Op hoog niveau zou de strijd tegen de geest der eeuw moeten worden

aangebonden. Daarvoor waren alle krachten nodig. Het ging om een

groot beginsel.

Maar grote beginselen worden niet zelden gedragen door kleine'

mensen.

4 DE WEG DER MISLUKKINGEN

Afgescheidenen en Hervormden zaten met dezelfde moeilijkheid: Zou

de oude belijdenis onder het volk weer krachtig beleefd worden, dan

moest dat volk mannen op de kansel horen, die deze belijdenis kenden

en liefhadden; omdat de universiteiten de vorming van zulke predikan-

ten eerder tegenwerkten dan bevorderden, moest men noodgedwongen

tot een bijzondere opleiding zien te komen. We zagen reeds, hoe na het

passeren van Da Costa mannen als Groen, Elout en Da Costa-zelf over

de noodzakelijkheid van zo'n eigen inrichting van gedachten wisselden.

Bij de Afgescheidenen bestonden reeds vier van zulke bijzondere op-

leidingsscholen. Maar vooral in de ogen der academisch gevormden

waren deze scholen zo gebrekkig, dat men ze niet kon zien als kweek-

plaatsen van mensen, die zich wetenschappelijk zouden kunnen meten

met de academici van Groningen, Utrecht of Leiden. De dominé's,

die naast hun drukke arbeid in de gemeenten wat uren moesten vrij-

maken voor een soort eenmans-opleiding, waren wel van goeden wille,

maar konden zich noch in wetenschappelijke kennis, noch in boeken-

bezit, noch in beschikbare vrije tijd meten met de hoogleraren, die zij

wilden bestrijden. Men spreke daar vooral niet smalend over. Deze

mensen hebben naar hun gaven en krachten gedaan, wat hun plicht

was. Er zit een beschamend stuk geloof in die vier een- en tweemans-

schooltjes. Juist, omdat de docenten-zelf hun beperktheid gezien hebben.

De beste school was die van Arnhem, geleid door Brummelkamp. En

Brummelkamp was de eerste om de door hem geleide school als beslist

onvoldoende te qualificeren. Het grote gebrek bij de Afgescheidenen

was, dat zij een wetenschappelijk kader misten. De groep was te klein,

om voor de naaste toekomst zo'n kader te vormen. De scherpe Wormser,

die zelf academische vorming gemist had en dat gemis sterk voelde,

zag maar één oplossing: men moest tegen het wassend ongeloof van de

universiteiten alle krachten der orthodoxie verenigen. Wilde men daarbij

uitgaan van de bestaande schooltjes der Afgescheidenen, goed. M a a r

32

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen