Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 163

gaan, liet de V.U. geen onzeker geluid horen, maar sprak een krachtig:

neen. Achteraf lijkt ons daar niet zoveel moed toe nodig. Maar als we

ons verplaatsen in de situatie van 1933, wordt dat anders. De wereld

was vastgelopen, de democratie scheen ontaard in gewauwel. Velen

hadden geen werk en geen toekomst, geen gevoel van eigenwaarde

meer. Wat men nodig had, was een sterke man, die eenvoudig werk-

gelegenheid schiep, die een toekomst bouwde, die volk en individu het

gevoel van eigenwaarde teruggaf.

Es schau'n aufs Hakenkreuz voll Hoffnung schon Millionen,

Der Tag für Freiheit und für Brot bricht an . . .

Daartoe zou het nodig zijn, dat de sterke man de beschikking kreeg

over alle apparaten van de staat en van het economisch leven. Alleen,

als alles zo „geordend" was, zou het mogelijk zijn de ellendige crisis

door te komen en de weg naar een schone toekomst te vinden.

Meer dan een halve eeuw tevoren was de Vrije Universiteit ge-

opend met een rede over souvereiniteit in eigen kring. . . En zie, nog

waren die gedachten niet verwaaid! Vrij zou zij moeten blijven, nu ook

van de totalitaire staat. In de komende strijd zouden er veel practische

argumenten zijn, die noodden het nationaal-socialisme een eindweegs

te vergezellen. Maar wie de beginselen scherp zag, zou dat weigeren.

Dat viel aanvankelijk wel moeilijk. Als de V.U. nationaal is, zo lokte

men in 1933, dan is haar plaats achter ons vaandel. En toen — ge-

lukkig — de V.U. zeer beslist weigerde dat vaandel te volgen, viel

het oordeel: dan is ze, ondanks haar pretentie, on-nationaal.

Voor VoUenhoven, die dat jaar het rectoraat voerde, geen be-

nijdenswaardige situatie. Maar zeer beslist zette hij de eerste moeilijke

schrede op de goede weg: het Calvinisme kan bogen op een eeuwen-

langen strijd tegen de valsche democratie, in welken het bovendien,

krachtens de erkenning van de souvereiniteit Gods, zóó diep groef, dat

het door z'n verwerping van alle menschvergoding niet slechts déze

dwaling afwees, maar bovendien principieel verzet aanteekende tegen

alle staats-overschatting. ^00 bleef ze door haar weigering het ver-

leden getrouw.

En bijna profetisch klinkt zijn peroratie:

En hoe moeilijker de omstandigheden worden, des te minder grond

is er om te versagen; ook voor onzen benarden tijd geldt immers het

vaste woord Gods: „Als de vijand zal komen gelijk een stroom, zal de

Geest des HEEREN de banier tegen hem oprichten".

Principieel verzet, daar zou het op aan komen. Zeker, aan de achter-

kant van z'n revers droeg een enkele V.U.-student wel het N.S.B.-

157

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen