Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 57

dat het élan, in deze campagne gewekt, Kuyper geholpen heeft de

moeilijkheden te boven te komen, die de totstandkoming van de V.U. in

de weg stonden.

Maar zou, wanneer men zowel de synode als de landsoverheid tegen

zich had, misschien de gemeentelijke overheid jegens de Gereformeer-

den schappelijker zijn? Mogelijk zou de jonge universiteit van Amster-

dam hun onderdak willen verlenen. Zou de Amsterdamse kerkeraad,

als die de kosten voor zijn rekening nam, nu niet het recht kunnen ver-

werven aan haar een tweetal professoren te benoemen? Studenten zou-

den er stellig komen en naar professoren behoefde men niet te zoeken:

Kuyper — zelfs zijn tegenstanders twijfelden er niet aan, of hij was

professorabel — zou er één van zijn.

Dr Hoedemaker heeft de wethouder van onderwijs de vraag gesteld,

of de gemeente Amsterdam twee door de kerkeraad te benoemen hoog-

leraren, die buiten het eigenlijke kader van de universiteit jongelui tot

het predikambt zouden opleiden, zou willen accepteren en dan de synode

zou willen bewegen haar kwekelingen tot het proponentsexamen toe te

laten. Maar het antwoord was afwijzend. Het zou trouwens de vraag

zijn geweest, of men, zo dit van meer tegemoetkoming getuigd had,

veel verder gekomen was. De synode toch had het in haar macht de

elders opgeleide jongelui de toegang tot het proponentsexamen te ont-

zeggen. Dr Rutgers heeft geprobeerd aan deze opleidingsdwang een

einde te maken. Het was redelijk, zo betoogde hij, van de predikanten te

eisen, dat zij aan zekere eisen van kennis en bekwaamheid voldeden;

maar het was minder belangrijk, waar de predikanten die kennis en

bekwaamheid hadden opgedaan, gesteld altijd, dat die kennis en be-

kwaamheid voldoende waren, waarover de kerk had te oordelen. Tegen

die redenering was weinig in te brengen. Bij onze huidige staatsexamens

wordt nog altijd naar dit beginsel gewerkt. Maar tegenover de redelijk-

heid meende de synode de macht te mogen stellen. Van irenische zijde

is toen het plan geopperd om het onderwijs van niet-orthodoxe kerke-

lijke hoogleraren aan te vullen met dat van orthodoxe privaatdocenten.

Terecht verzetten Kuyper en Rutgers zich daartegen. De tweeslachtig-

heid zou verergeren tot drieslachtigheid: staatsprofessoren met volle

rechten, synodeprofessoren met halve rechten en privaatdocenten zonder

rechten. Moest in het land, waar het Calvinisme de vrijheid had be-

vochten, dat Calvinisme nu gaan vechten voor wat privaatdocentschap-

pen, die men academisch zonder veel moeite zou kunnen uitrangeren?

Was er geen hoger ideaal? In de tijd, toen een klein groepje Geuzen

de strijd had aangebonden tegen de wereldmacht Spanje, was er nog

53

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen