Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 28

of in 1750. Het zal onder meer onze taak zijn na te gaan, waarom het

juist 1880 zou worden. Maar dat jaartal en zelfs de bepaling van dat

jaartal is toch eigenlijk een zaak van de buitenkant. Het wezen van de

V.U. is toch allereerst: een reactie, een positieve reactie op de ontker-

stening der wetenschap. Dat woord ontkerstening dan niet in denigre-

rende of farizese zin gebruikt; maar als een eerlijke, wetenschappe-

lijke term: wetenschap is een zaak van de menselijke rede; de beoefe-

naar van die wetenschap kan een vroom Christen zijn, maar bij zijn

wetenschappelijke taak moet hij onbevooroordeeld zijn, los van dogma-

tiek of geloofsbelijdenis. Hij mag die in zijn particuliere leven er op

na houden, maar er in zijn wetenschappelijk bedrijf nooit gebruik van

maken. Hij moet zuiver-logisch blijven denken en zijn wetenschappe-

lijke techniek niet denatureren door het sentiment van de godsdienst

mee te laten spreken.

S DE STRIJD TEGEN DE GEEST DER EEUW

Intussen leefden er nog velen in den lande, die vasthielden aan de

oude belijdenis, dat de goede God alle dingen naar fijnen heiligen

wil alzoo stiert en regeert, dat in deze wereld niets geschiedt zonder

^ijne ordinantie en dat wij leerjongeren van Christus zijn, om alleen te

leeren hetgene Hij ons aanwijst in ^ijn Woord.

Die groep was een minderheid, maar een minderheid met oude rech-

ten. Die groep was een minderheid, die nergens aan bod kon komen,

omdat ze stelselmatig werd geweerd. Geweerd, niet om onbekwaam-

heid, maar om het geloof.

We moeten dit heel nadrukkelijk vaststellen. Straks zal de V.U. tot

vervelens toe het verwijt horen, dat ze sectarisch is, een onder-onsje.

De geschiedenis bewijst, dat het volksdeel, dat de V.U. draagt, het

isolement niet gezocht heeft. Ziehier enkele voorbeelden: Vlak na de

bevrijding van 1813 werd de geleerde Bilderdijk van de Amsterdamse

katheder geweerd om zijn geloof. Da Costa werd in 1844 in Amsterdam

terzij geschoven en in 1855 werd hem het lidmaatschap van de Konink-

lijke Academie onthouden. In hetzelfde jaar werd Beets geen Leids

professoraat waardig geacht; vier jaar later wilde men hem ook in

Utrecht niet. Slechts een gering percentage van de Nederlandse profes-

soren kon men tot de orthodoxie rekenen.

Zo is het verklaarbaar, dat de orthodoxen in de negentiende eeuw

de toestand aan de universiteiten hopeloos achtten. Da Costa sprak van

een volstrekt onchristendom onzer academiën.

24

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen