Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 161

Allereerst de geestelijke crisis en we denken daarbij aan twee aspec-

ten: de wrijvingen in de Gereformeerde kerken, die zouden leiden tot

het ontstaan der Vrijgemaakte kerken; en het complex, dat men aan-

duidt met de naam Barthianisme.

Het noemen daarvan kan zelfs in een summiere V.U.-geschiedenis

niet worden nagelaten. Maar de beschrijving ervan is onze taak niet.

Dit alles immers is nog geen geschiedenis geworden en we missen de

nodige distantie, om er over te kunnen oordelen, terwijl beide ver-

schijnselen nog te veel gevoeligheden kunnen opwekken, waarmee nie-

mand gebaat zou zijn. Men kan over niet of nauwelijks geheelde

wonden zijn oordeel hebben, maar men kan er — schoon met de

beste bedoelingen bezield — beter niet aan gaan peuteren.

We beperken ons daarom hier tot de vraag in hoeverre beide ver-

schijnselen betrekking hebben gehad op de Vrije Universiteit.

Binnen de Gereformeerde kerken spitsten zich vooral in de jaren

dertig gaandeweg allerlei geschilpunten toe op het terrein van de

dogmatiek, het kerkrecht en de ethiek. In de persgesprekken, straks

perspolemieken, deden uiteraard ook de professoren van de theologische

faculteit der Vrije Universiteit zich horen en zo werd de V.U. een

begrip in deze strijd, zonder er direct partij in te zijn. De geschiedenis

onzer republiek leert, hoe heftig theologentwisten kunnen worden en

hoe pijnlijk men de gevolgen van het ,,hete hoofden, koude harten" in

de kerk heeft kunnen ervaren. Het schijnt, dat het zaad van de arg-

waan nergens vlugger en dieper wortel schiet dan in theologenharten.

Colijn heeft in 1936 de koe bij de horens durven vatten en hardop

gezegd, wat velen slechts durfden fluisteren uit vrees kerkelijk niet ge-

heel voor vol te worden aangezien. Prof. Huizinga, zo sprak Colijn

op de V.U.-dagen te Haarlem, heeft onlangs in een veel gelezen boek

van zijn hand gewaagd van een „boosheid des oordeels" in onze dagen.

Ik geloof niet, dat hij daarbij in de eerste plaats onze kringen op het

oog had, maar ik zou toch ook niet durven zeggen, dat wij hierbij

geheel vrij uitgaan. Of vergis ik mij, als ik ook onder ons bij onder-

linge gedachtenwisseling soms een scherpte van toon meen te moeten

constateeren, die met de Christelijke liefde niet altijd in overeenstem-

ming blijkt te zijn en er zeker niet toe bijdraagt om de saambinding in

het leven te roepen, die in onzen tijd voor alle Christenen zoo noodig

is en voor den kleinen kring van hen, die de Gereformeerde belijdenis

zijn toegedaan zelfs levensvoorwaarde moet worden genoemd. Wij

leven in een tijd van grenzelooze verwarring.

Zeker, formeel had de V.U. met dit conflict niet van doen. Maar

155

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen