Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 62

van 5 December 1878 een circulaire uit met het opschrift: Aan de

Gereformeerden in den lande. Pas voor een later levende generatie als

de onze kon de verwarrende gedachte ontstaan, dat hier Gereformeerd

tegenover Hervormd zou staan. Zo was het natuurlijk niet. Men richtte

zich tot allen in en buiten de Hervormde kerk, die de oude belijdenis

liefhadden. Schijnbaar enigszins paradoxaal kan men zeggen, dat de

stichting van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerden

grondslag is uitgegaan in hoofdzaak van mannen uit de Hervormde

kerk. De circulaire Aan de Gereformeerden in den lande is in veel

opzichten een merkwaardig stuk. Allereerst omdat het een uitgesproken

kerkelijk cachet heeft. Van het comité van aanbeveling, ingedeeld naar

provinciën en steden, bestaande uit twee en veertig personen, is de helft

predikant; achter zestien namen staat de kwaliteit ouderling; achter

vier namen zelfs de aanduiding oud-ouderling en van maar één onder-

tekenaar is geen kerkelijke functie genoemd. Ook het stuk zelf brengt

de lezer in de kerkelijke sfeer: de theologische faculteit der te stichten

universiteit vraagt het eerst en het meest de aandacht. En in de derde

plaats frappeert het duidelijke streven kerkelijke gevoeligheden te

willen ontzien. Tot tweemaal toe — als hoorden de stichters reeds de

latere beschuldigingen van kerkelijke drijverij — wordt in het stuk tegen

exclusivisme gewaarschuwd. In het begin in de zinsnede: onder vol-

komen waardeering van wat in anderen geest door mannen uit een

minder principieel tijdperk op kansel en katheder geleverd werd; in

het slot in de waarschuwing aan geestverwanten: dat ge, bij volle be-

slistheid van keuze, toch de vrijheid blijft eerbiedigen van andere broe-

deren, die voorshands nog oordeelen dat met minder principieelen en

minder doortastenden maatregel kan worden volstaan.

Dat het stuk iets anders was dan een propaganda-schrijven om,

't koste wat 't kost, toch vooral maar veel leden te werven, blijkt wel uit

de verrassende openheid, waarmee de drie grote moeilijkheden worden

opgesomd. Ten eerste de nuchtere vraag: waar moet het geld vandaan

komen; ten tweede: hoe zal onze kleine groep ooit voor al die facul-

teiten professoren kunnen opleveren; ten derde: wat moeten de studen-

ten, als onze examens en graden niet erkend worden. — Uit oogpunt

van tactiek is men geneigd te zeggen: hoe dwaas deze klemmende

vragen te stellen, als men met de vragen niet tevens bevredigende ant-

woorden kan geven. Maar nogmaals, de stichting der Vrije Universiteit

was geen tactische manoeuvre, maar daad des geloofs.

Weer dringt de vergelijking met de benarde positie van het Calvi-

nisme in de zestiende eeuw zich op en in de circulaire heet het dan:

58

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen