Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 61

strijden zou voor een vrije universiteit — vrij van de staat en vrij van

de kerk —, is de organisatie nuchter en wakker aangepakt. En zoals

in de zestiende eeuw het Calvinisme een machtige invloed heeft uitge-

oefend op het volksleven, ondanks het feit dat toen zeker nog geen

tien procent der bevolking Calvinist te noemen was, zo zou ook nu een

betrekkelijk kleine volksgroep grote invloed gaan uitoefenen. Beide

malen — in de zestiende eeuw en in de geschiedenis der V.U. —

is deze invloed van een klein getal naar de mens gesproken verklaar-

baar door twee dingen: organisatie en offervaardigheid. De organisatie

der Vrije Universiteit, nu vijf en zeventig jaar geleden, blijkt zo'n mees-

terlijke greep te zijn geweest, dat die in hoofdzaak ongewijzigd drie-

kwart eeuw met zeer zegenrijke gevolgen gehandhaafd bleef. Uiteraard

heeft men in het begin ook organisatorisch de weg aarzelend moeten

zoeken. Nadat einde 1877 het besluit was genomen, zou het tot October

1878 duren eer een voorlopig comité in Utrecht het besluit nam tot

stichting ener vereniging voor hoger onderwijs op de grondslag der

Gereformeerde beginselen. Maar dan komt er ook gang in. Rutgers fun-

geerde in dit voorlopig comité als voorzitter en hij is het vooral ge-

weest, die de eerste moeizame organisatorische arbeid geleid heeft. Van

deze eerste tijd krijgt men de indruk, dat Kuyper de man was, die vooral

naar buiten optrad en dat Rutgers in de stilte van de studeerkamer de

in enthousiasme gevoerde besprekingen heeft doordacht, uitgewerkt en

vastgelegd. Zij vormden een prachtig team, waren met verschillende

gaven gesierd, maar één in bezieling. Reeds 5 December 1878 kon, weer

te Utrecht, de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerden

grondslag worden opgericht. Groot was het aantal aanwezigen niet,

slechts een veertigtal. Dat bewijst echter niet, dat er voor de zaak geen

belangstelling zou zijn geweest: het aantal adhaesiebetuigingen, dat in-

gekomen was, bleek zo groot, dat er geen tijd was die op de vergadering

alle te vermelden. Deze vergadering fungeerde als een soort uitvoerend

comité en stelde onder meer de statuten der nieuwe vereniging vast, die

12 Februari 1879 koninklijke goedkeuring verwierven. Tevens nam de

bijeenkomst van die vijfde December 1878 maatregelen om allen van

Gereformeerde gezindte te verenigen voor het vrije hoger onderwijs.

Dat woord Gereformeerd mag hier misschien nog wel enige toelich-

ting hebben: van Gereformeerde kerken was — vóór de Doleantie van

1886 immers — nog geen sprake. M a a r men bediende zich van de be-

naming, die in de periode van het oude Nederlandse Calvinisme in

zwang was geweest. Zo spreekt de naam der Vereniging van onderwijs

op Gereformeerde grondslag, zo gaat van haar oprichtingsvergadering

57

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen