Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 15

I DE N O O D Z A K E L I J K H E I D D E R V R I J E U N I V E R S I T E I T

mL

1 VAN DE OPREGTINGHE VAN DE GEUSCHE UNIVERSITEYT

Er is een tijd geweest, dat de Nederlanden maar één hogeschool

telden: die van Leuven. In de vijftiende eeuw was die soberheid nauwe-

lijks een bezwaar. De studenten reisden immers van land naar land

en trokken van universiteit naar universiteit. De taal was daarbij slechts

geringe belemmering, want het Latijn was de internationale taal der

studerenden. M a a r de zestiende eeuw bracht een wezenlijke belem-

mering. De Hervorming veroorzaakte een scheiding der geesten, van

veel meer betekenis, dan ooit enig taalbezwaar zou kunnen zijn. De

theologie is de moeder der wetenschappen en juist op het terrein der

theologie voltrok zich die scheiding der geesten. De Hervorming kon

alleen een bijbelse theologie erkennen en die werd slechts aan weinige

universiteiten van Europa beoefend.

Wij realiseren ons al te weinig de geweldige moeilijkheden, waarmee

de Hervorming op wetenschappelijk gebied te kampen heeft gehad.

De politieke moeilijkheden — inquisitie, plakkaten, vervolging, balling-

schap, godsdienstoorlogen — zijn ons in grote trekken wel bekend. Maar

wat weten we van het denkend brein der Hervorming, van het weten-

schappelijk kader? Wie waren het toch, die de hagepreken hielden, die

zwierven van plaats tot plaats, predikend, gemeenten instituerend, de

sacramenten bedienend? Wie bereidden de eerste synoden voor, wie

berijmden de psalmen?

Wilt ge een signalement? Hij is middelgroot van stature, draagt een

klein baardeke, is gelaarsd en gespoord, de rijzweep in de hand, altijd

klaar te paard te stijgen. Hij preekt nu hier, dan daar; ergens in een

schuur of op een zolder, of als het moet buiten in heeten sonneschijn.

Hij bidt vurig voor de arme vervolgden so datter weynich drooge oogen

gesien worden. In het gunstigste geval is hij een gewezen pastoor of

monnik, die de kap over de haag heeft geworpen; hij heeft dan althans

soms theologische scholing gehad. Maar vaak ook is hij een selfmade-

11

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen