Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 154

De mannen waren er. Dat het geld er zou komen, vertrouwde men.

Maar zie — dan komen plotseling zwarte wolken opzetten uit een

windstreek, waarvan men ze niet verwacht had . . .

14 DE V.U. IN EEN CRISISWERELD

Eigenlijk valt de grote slag nog in de vorige periode: de grote Stock

market crash — de enorme debacle van de New-Yorkse beurs — is

immers van October 1929. Maar toen hebben slechts weinigen kunnen

bevroeden, hoe het economische leven in heel de wereld ontwricht

zou worden; hoe die economische ontwrichting op het terrein van de

politiek beangstigende gevolgen zou hebben; en hoe de crisis ook op

geestelijk gebied catastrofaal zou blijken te zijn.

New-York was voor de doorsnee-Nederlander in 1929 nog erg ver

weg en Wallstreet lag ver buiten zijn horizon. Men las in de kranten

van de enorme val der fondsen, van paniek, faillissementen en zelf-

moorden. De doorsnee-Nederlander vouwde zijn krant dicht, zei

,,Tjonge-jonge", stak zijn pijp aan en dacht aan zijn klusjes-voor-

morgen. ,

Ach ja, achteraf schijnt dat bekrompen en dom en de scherpe

koppen in Nederland hebben ook wel verder gezien. Maar de meeste

mensen liepen toch achter de feiten aan en die feiten gingen pas later

spreken: de beursman kocht dat jaar geen nieuwe auto en de auto-

fabrieken kregen minder werk; loonsverlaging, ontslag, werkeloosheid;

de arbeider uit de auto-industrie kon zijn nieuwe pak dat jaar niet

kopen; de confectie-fabrieken gaan ontslaan; de arbeider uit de con-

fectie-industrie kan zijn kruidenier niet meer betalen en de kruidenier

komt bij de grossier in het krijt — heel die beangstigend-logische

keten van oorzaak en gevolg, die zoveel levensblijheid in de jaren dertig

heeft geworgd. Kleiner Mann, was nun?

Bij het halve-eeuwfeest van de V.U. is er nog niet veel van te be-

merken. Drie dagen was het feest en voor het eerst in haar bestaan

schonk de V.U. ere-doctoraten: aan Colijn, aan de Hongaar Sebestyen,

aan D. Bakker en J. C. Rullmann. De giften vloeiden nog ruim; de

gevraagde drie ton voor de nieuwe faculteit kwam er meer dan over-

vloedig: ƒ 432.415,70/2; een extra-collecte van de Gereformeerde ker-

ken bracht niet minder dan ƒ 33.598,88/2 op; de Van Coeverden

Adriani Stichting, die toch al elk jaar de uitbreiding met minstens

dertig mille steunde, gaf nu nog vijf en twintig mille extra; er kwamen

giften uit Amerika en Afrika; een dames-comité schonk de bibliotheek

150

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen