Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 56

noeming van Cannegieter een vierde zetel te bemachtigen. Van de twee

andere nieuw benoemde hoogleraren stond Acquoy, die te Leiden kwam,

nog weer verder links, terwijl alleen de in Groningen benoemde Kruyff

tot de orthodoxie gerekend kon worden.

Bepaald Gereformeerd was er niet één. Men moet dat goed zien. Er

komt straks allerlei critiek op de V.U., soms terecht. Maar het herhaalde

verwijt van sectarisme houdt geen steek: de synode toch had aan de

Gereformeerde richting, die in de kerk heus zo onbeduidend niet was,

in het minst geen recht laten wedervaren.

Men trekke uit het bovenstaande geen verkeerde gevolgtrekkingen.

Het is niet zo, dat de stichting der V.U. niet nodig geweest zou zijn,

als de synode meer orthodoxe hoogleraren had benoemd en ook een

enkele Gereformeerde. Zelfs dan had er om redenen, elders uitvoerig

uiteengezet, een V.U. moeten komen. Maar de houding der synode

maakte het voor iedereen klaar en duidelijk, dat van haar voor de hand-

having van de belijdenis der kerk, waartoe haar toch het reglement

verplichtte, hoegenaamd niets te verwachten viel. Zij liet de kerk, die

volgens een recente uitlating van Dr Berkhof een vrije tribune was ge-

worden, die ja en neen tegelijk zeide en dus eigenlijk geen van beide

zeide, een kerk, die geen boodschap meer had en geen geestelijk gezag

meer oefende, gelijk zij was; of liever, de factoren, die tot zulke ver-

wording aanleiding hadden gegeven, versterkte zij nog.

En dit sprong des te meer in het oog, omdat men toen leefde in een

tijd, dat de lang ten onder gehouden orthodoxie zich van haar kracht

bewust geworden was. Sinds 1867, toen aan de gemeenten meer invloed

gegeven werd op de benoeming van de kerkeraad, had op tal van plaat-

sen de kerkelijke stembus te haren gunste gesproken. Bovendien ver-

lieze men niet uit het oog wat er op politiek gebied gebeurde. Na een

periode, waarin de anti-revolutionnairen zich van de conservatieven

hadden losgemaakt en zich gekeerd tegen de invloed, die dezen nog op

verscheidene anti-revolutionnaire kamerleden oefenden, was onder lei-

ding van Kuyper een krachtsontwikkeling gevolgd, die weldra in zetel-

winst tot uitdrukking kwam. De schoolkwestie stond te meer in het

centrum van de strijd, sinds de liberalen op zodanige wijziging van de

wet van 1857 gingen aandringen, dat het bijzonder onderwijs nog meer

in het gedrang zou komen. Hun leider daarbij was Kappeyne, van wie

de beruchte uitspraak is, dat de minderheid maar onderdrukt moest

worden. Was hij als kamerlid reeds een machtig man, in 1877 werd hij

minister. Het ligt buiten ons bestek bij het verzet tegen zijn ontwerp

van wet op het lager onderwijs stil te staan; alleen merken we op.

52

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen