Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 53

schreven in dictaten en studie-werken. Straks komen die nieuwe in-

zichten min of meer verdund in de handboeken te staan. Van daar

uit vinden ze, nogmaals verdund, hun neerslag in de leerboeken der

onderwijzers, die dan — na twintig of dertig jaar misschien — in pae-

dagogisch verantwoorde vorm die denkbeelden aan de kinderen van

het volk doorgeven.

En daarom, als men voor het lager onderwijs geen genoegen kon

nemen met „neutraal" onderwijs plus al dan niet een uur of wat bijbels

onderwijs, dan kon men voor het hoger onderwijs ook het ideaal niet

zien in „neutrale" biologie, medicijnen, rechten, letteren en zo voort

plus een theologisch seminarie.

Kuyper heeft dit van het begin aan gezien. En al brachten de om-

standigheden nu mee, dat het lager onderwijs allereerst zijn belang-

stelling en werkkracht opeiste, hij heeft dat lager onderwijs organisch

nooit los willen zien van het hoger. En als hij in Mei 1872 in de

Zuiderkerk te Amsterdam voor de vereniging van Christelijke onder-

wijzers zijn rede over het Wilhelmus houdt, eindigt hij met deze merk-

waardige wens: Kome zoo de dag, dat we eens hier samenkomen niet

enkel met u als leeraren der lagere school, maar dat een breede zoom

van leeraren der christelijke middelbare scholen u omringe, en daar

tegenover hen in het gestoelte der eere de mannen plaats nemen, die

den roem onzer wetenschap handhaven als hoogleeraren der vrije

hoogeschool.

Een half jaar later ontwikkelde Kuyper in De Standaard deze ge-

dachte verder: Er is voor wetenschap en kerk maar één uitweg: de

vrije, onafhankelijke lagere en hoogere school. De Vrije Universiteit,

ziedaar wat ons doel dunkt, waarheen de geesten zich moeten rich-

ten . . . De Vrije Universiteit, alle vakken van wetenschap omvattend,

maar ook de eenheid tusschen die alle beschermend, door het geestelijk

initiatief, dat ze in het leven roept. De Vrije Universiteit, gesticht door

schenkingen en bijdragen, met haar evenknie wedijverend om de edelste

gaven te kweeken.

Omdat in 1875 het vrije lager onderwijs zich in ons volksleven reeds

een eigen plaats verworven had, maar met het vrije hoger onderwijs

nog een begin moest worden gemaakt, is het niet bevreemdend dat een

rapport van een bespreking der mogelijkheid van stichting van een vrije.

Christelijke universiteit werd ingediend bij een lager onderwijs-instantie,

nl. de vereniging voor Christelijk-Nationaal schoolonderwijs. Verschil-

lende vooraanstaande mannen van allerlei kerkelijke kleur bespraken in

woord en geschriften in 1874 en 1875 die mogelijkheid: Ds J. H. Gun-

49

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen