Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 98

Schelven in 1884 stelde uitdrukkelijk vast, dat de Vereniging voor

hoger onderwijs geen stappen op de kerkelijke weg zou doen. Die

motie verwierf bijna algemene instemming in een publieke vergadering.

De veel gehoorde beschuldiging — ook in 1886 al gehoord — dat

de Doleantie door de V.U. is uitgelokt om haar theologische candi-

daten aan een gemeente te helpen, is onmiddellijk afdoende weerlegd:

ware hier van opzet sprake, dan had de Doleantie jaren later moeten

komen. In 1886 immers had de V.U. veel te weinig candidaten klaar

om alle dolerende kerken te kunnen helpen. En Kuyper, wie men dit

boos opzet graag in de schoenen schuift, was toch een te knap orga-

nisator om deze tijdsfactor over het hoofd te zien.

Uit de voorgeschiedenis is ons bekend, dat de synode der Her-

vormde kerk afwijzend stond tegenover de Vrije Universiteit. Na de

opening in 1880 werd de verhouding er niet beter op. O p de meetings

bleek herhaaldelijk sterke afkeer van de V.U.-gedachte. In 1882 werd

van Hervormde zijde bij de synode een voorstel gedaan de theologische

candidaten van de V.U. de weg naar de kansel te openen. Maar de

synode weigerde en zo bleef de opleidingsdwang bestaan. Op dat

punt nam de Stedelijke Universiteit van Amsterdam een heel wat

ruimer standpunt in; de studenten, die aan de V.U. gestudeerd hadden

en daarna, om hun studie openlijk erkend te zien, examen deden aan

de Stedelijke Universiteit, werden daar volstrekt niet kinderachtig of

onheus behandeld. En hoewel men van concurrerende instellingen zou

kunnen spreken, bleken de professoren van de stedelijke zo onpartijdig

te kunnen examineren, dat zij de eerste afgestudeerde der V.U. bij

het doctoraal examen in de rechten de onderscheiding met de hoogste

lof toekenden. De houding van de synode der Hervormde kerk zette

kwaad bloed en toen door het drijven van enkele predikanten in 1885

de Kloosterkerk in Den Haag voor de jaarvergadering geweigerd

werd, voelde men dit in de kringen der V.U. als een daad van open-

lijke vijandschap. Men realisere zich de situatie goed: het waren Her-

vormde mannen, die deze verzoeken in 1882 en 1885 deden. Van

weerszijden vielen boze woorden. Weinig vleiend sprak Kuyper op een

jaarvergadering der Vereniging voor hoger onderwijs van de synode als

van een oude en afgeleefde matrone . . . stram en . . . stijf in hare

bewegingen.

Nu kunnen deze feiten natuurlijk niet dienen om de Doleantie te

verklaren. Daarvoor zou heel wat meer nodig zijn. Maar onze be-

doeling is slechts — uitgaande van de Doleantie als gegeven — de

positie van de V.U. in deze jaren beknopt te beschrijven.

94

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen