Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 44

Juist in dat jaar 1851 kwam de synode der Afgescheidenen te Amster-

dam tot de krasse uitspraak, dat het Hervormde kerkgenootschap de

kenmerken van de ware kerk geheel had verloren.

Men denke zich de positie van overtuigd Hervormde mannen als

Groen en Da Costa eens even in. Enerzijds het heimwee naar een

zuiver belijdende kerk, anderzijds de gevoelens gewekt door synodale

uitspraken als de bovenbedoelde. Wie zou de aarzeling van deze en de

volgende Hervormde generatie een dertigtal jaren later niet begrijpen,

toen de Vrije Universiteit aaneensluiting van allen, die de oude be-

lijdenis voorstonden, weer zocht? Van later-gereformeerde zijde heeft

men hier — de historische lijn uit het oog verliezend — het wi] kunnen

niet wel eens verward met het wij willen niet.

Maar in 1851 meenden de Hervormde mannen nog te willen en te

kunnen. De zaak had voortgang. Groen schonk vijfhonderd gulden

voor de bibliotheek van de nieuwe school, de eerste leerlingen meldden

zich en i November 1851 zou de school dan eindelijk worden geopend.

Wat schuilt er voor wie zich verdiepen wil in die schijnbaar zo

dorre kerkgeschiedenis der negentiende eeuw, daarin een diepe tragiek.

Drie weken voor de officiële opening, 7 October 1851, was er nog een

docentenvergadering. Het gesprek kwam op de kerkelijke kwestie en

Brummelkamp poneerde tijdens dat gesprek, dat blijven in de Her-

vormde kerk als ontrouw moest worden gequalificeerd. Dat was de

knuppel in het hoenderhok geworpen en de impulsieve Da Costa eist

nu een categorisch antwoord: betekent blijven in de Hervormde kerk

voortgaan op een zondige weg? Ja, antwoordt Brummelkamp.

Dat antwoord opent een bespreking, die gaandeweg onverkwikke-

lijker moest worden. Oud zeer doet zich fel voelen en geprikkeld en

verdrietig gaat men straks naar huis: het kan niet.

Met de haven in zicht is men gestrand.

5 TUSSENSPEL

Het was vooral Wormser, die met de brokken zitten bleef: eerst

had men om geld en om een gebouw gebedeld en nu ging alles niet

door. Bitter verweet hij de Afscheiding, dat zij zich altoos in nietig-

heden verloor en het liefst zou hij mevrouw Zeelt haar geld en het

gebouw aan de Oudezijds Voorburgwal hebben teruggegeven, omdat

hij er geen gat meer in zag.

Dat gat was er inderdaad ook niet. Dat geld en gebouw toch hun

bestemming vonden, is een andere zaak, die met de oorspronkelijke

40

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen