Vijfenzeventig jaar Vrije Universiteit - pagina 52

Maar we gaan toch wel veilig, als we zeer algemeen zeggen, d at in het

jaar 1867, als Kuyper zijn eerste gemeente Beesd ruilt voor Utrecht,

hij d at d oet als orthod ox pred ikant. En wanneer hij d rie jaar later in

Amsterdam, zijn d erd e en laatste gemeente, zijn intree d oet, staat hij

in het land algemeen bekend als de grote bestrijd er van het mod ernisme,

dat hem in Leid en geleerd was en d at hij aangehangen had .

De d raad van ons betoog over d e strijd voor Gereformeerd hoger

onderwijs, d ie we bij het jaar 1851 moesten laten glippen, kunnen

we d aarom bij het jaar 1870 weer opnemen. Want in d at jaar, als

Kuyper zich in Amsterd am klaar maakt voor d e grote worsteling het

volk van Ned erland op te roepen tot gehoorzaamheid aan d e gebod en

Gods op alle levensterreinen, heeft ook het hoger ond erwijs reed s zijn

belangstelling.

Van d e aanvang af is zijn wiekslag bred er d an d ie van Brummel­

kamp, Da Costa en Wormser een twintig jaar eerd er. Een seminarie

voor d e vorming van theologen is hem te bekrompen, ^al het Christen­

dom een zuurdeeg in ons volksleven zijn, dan moet ook de rechter, ook

de geneesheer, ook de staatsman, ook de letterkundige, ook de wijsgeer

den inhoud zijner wetenschap door het licht van den Christus laten

beschijnen.

Merkwaardige zin. Men ziet er d e Vrije Universiteit al ten voeten

uit in getekend . En d at, terwijl een veel beperkter d oel — een theolo­

gisch seminarie — al enkele malen onbereikbaar was gebleken. Hier

spreekt niet d e opportunist, maar d e gelovige, voor wie het gebod

primair is en niet d e concrete situatie.

De ged achte van een vrije — d at is hier: vrij van een d oor d e

staat opged rongen levensbeschouwing — hogeschool heeft Kuyper niet

meer losgelaten. Zeker, het vrije lager ond erwijs stond veel meer in

het brand punt d er belangstelling en Kuyper ijverd e d aar reed s vóór

1870 voor. Het lager ond erwijs scheen ook veel meer een volkszaak.

Let men op d e getallen van hen, d ie lager ond erwijs volgen én van

hen, d ie hoger ond erwijs genieten, d an is het verklaarbaar d at d e

strijd voor vrij lager ond erwijs reed s belangrijke resultaten had geboekt,

terwijl d e zaak van het vrije hoger ond erwijs nog steed s in het slop

zat. Maar een scherpe geest als Kuyper zag verd er d an het getal.

Wat het lager ond erwijs geeft, is immers het resultaat van hetgeen d e

universiteit leert? Nieuwe inzichten op het terrein van d e aard rijks­

kunde, d e geschied enis, d e natuurkund e — ja zelfs op het terrein d er

philosophic en and ere, mind er „practische" wetenschappen — hebben

doorgaans hun bakermat in d e universiteiten. Ze wor d en neerge­

48

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen