De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 209

docent dient te functioneren, en schept daarmee tevens een aantal randvoor-

waarden, die de vrijheid van de docent beperken of kunnen beperken. Wij

raken hier aan het vraagstuk van de derdenwerking van de grondrechten; de

vraag of de grondrechten, die in de eerste plaats zijn bedoeld om de ver-

houding tussen de overheid en de al dan niet individuele personen binnen het

staatsverband te reguleren, 'tevens rechtstreekse werking dienen te hebben in

het rechtsverkeer tussen de burgers onderling en derhalve door de rechter

rechtstreeks kunnen worden getoetst op privaatrechtelijke verhoudingen'.*^

De staatscommissie Cals/Donner heeft de merkbaar groeiende belangstel-

ling voor het vraagstuk van de derdenwerking gesignaleerd.*^ Zelf meent deze

commissie, dat de grondrechten in opzet en formuleringen georiënteerd zijn

op de verhouding overheid-burger; zij meent, dat de derdenwerking dient te

worden afgewezen en dat de formulering van de rechten te dezer zake geen

misverstanden mag oproepen. In het Mensendieck-arrest** is de rechter tot

een iets ander oordeel gekomen. Weliswaar is toen uitgesproken, 'dat dit

grondwetsartikel, waarin de vrijheid tot het geven van onderwijs is verankerd,

niet in de weg staat aan een overeenkomst waarbij de ene partij zich tegen-

over haar wederpartij verbindt om onder bepaalde omstandigheden van het

recht tot het geven van onderwijs geen gebruik te maken', maar uit de formu-

lering van dit arrest valt wel af te leiden, dat de Hoge Raad van oordeel is,

dat ook een dergelijke overeenkomst de vrijheid tot het geven van onderwijs

niet zover mag beperken, dat dit in strijd komt met de 'openbare orde en de

goede zeden'. Daaruit valt af te leiden, dat de rechter aan de grondrechten

een, zij het zeer zwakke derdenwerking toekent.*''

Dit alles wettigt de conclusie, dat het in de regel de stichter/beheerder van

een bijzondere school of instelhng van onderwijs is, aan wie de vrijheid van

onderwijs toekomt. In de privaatrechtelijke verhouding tussen de stichter/

beheerder en de individuele docenten speelt de vrijheid' van onderwijs als

grondrecht in beginsel geen rol.

64. Aldus het tweede rapport van de staatscommissie Cals/Donner, blz. 42.

65. Zie tweede rapport van de staatscommissie, blzz. 42—43; de preadviezen van

A.G. Maris en mr. J.M. Polak voor de NJV, Handelingen NJV 1969 I en II; Burkens,

blz. 12; mr. J. Boesjes: 'De horizontale werking van grondrechten', afgedrukt in NJB

1973, blzz. 905 e.v.; Bijlagen bij de Handelingen II 1975-1976, no. 13872 nr. 3, blzz.

15-16;no. 13932 nr. 3.

66. HR 18 juni 1971, Rechtspraak van de Week, blzz. 295-302. Vgl. HR 31 oktober

1969, NJ 1970, no. 57; in dit arrest werd nog uitgesproken, dat de onderwijsvrijheid geen

derdenwerking heeft.

67. Vgl. art. 25 van het nieuwe 'Entwurf für eine neue Bundesverfassung' voor Zwitser-

land, gepubliceerd in de Neue Zürcher Zeitung dd. 25 februari 1978:

'Wirkung der Grundrechte unter Privaten

1. Gesetzgebung und Rechtssprechung sorgen dafür, dass die Grundrechte sinngemass

auch unter Privaten wirksam werden.

2. Wer Grundrechte ausübt, hat die Grundrechte anderer zu achten. Vor allem darf

niemand Grundrechte durch Missbrauch seiner Machtstellung beeintrachtigen.'

197

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen