De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 215

naast elkaar moeten staan en wel zodanig, dat ieder, welke ook zijn gods-

dienstige begrippen, op één dier openbaren scholen zijn eigen godsdienstige

begrippen niet alleen geëerbiedigd, maar ook beleden zou vinden. In 1857 is

met de aanvaarding van de Lager Onderwijswet-Van der Brugghen gekozen

voor een andere interpretatie van de Grondwet. Hoewel in de eerste jaren na

1857 de neutraliteit van het openbaar onderwijs vooral in het zuiden des

lands nog wel relatief werd opgevat,^' is de gevestigde opvatting toch, dat het

openbaar onderwijs ieders godsdienstige begrippen dient te eerbiedigen door

zich van elke rehgieuze inbreng in het onderwijs te onthouden; men spreekt

van de absolute neutraliteit van het openbaar onderwijs.

Intussen zijn in de neutraliteit van het openbaar onderwijs wel enige

bressen geschoten. De Staatscommissie tot reorganisatie van het hoger onder-

wijs kwam in 1949 met het advies om ook de openbare universiteiten het

kiezen van een bepaalde geestelijke grondslag toe te staan, aangezien zij tot

de erkenning was gekomen, dat een waardenvrije wetenschap niet bestaan-

baar is.'" Met de wet op het voortgezet onderwijs werd vervolgens een uit-

breiding gegeven aan het begrip godsdienstige overtuiging door daaronder

ook andere levensbeschouwelijke overtuigingen, zoals bijvoorbeeld de

humanistische, te rekenen.'^ De in 1973 opgetreden minister Van Kemenade

van Onderwijs en Wetenschappen heeft verschillende pogingen aangewend

om de absolute neutrahteit van het openbaar onderwijs om te buigen tot een

'positieve' neutrahteit. Hieronder werd verstaan een neutraliteit, die zich niet

onthoudt van iedere aandacht voor levensbeschouwelijke waarden, maar die

integendeel aandacht schenkt aan 'de verscheidenheid in levensbeschouwe-

lijke en maatschappelijke waarden zoals die leven in de Nederlandse samen-

leving'.'^ Wel zou het openbaar onderwijs zich bij deze positieve neutraliteit

van het innemen van een bepaald standpunt ten aanzien van deze levensbe-

schouwelijke waarden moeten onthouden. De formulering van minister Van

Kemenade trachtte enerzijds 'de grondslag van het openbaar onderwijs tot

uitdrukking te brengen doordat rekening dient te worden gehouden met de

verscheidenheid in levensbeschouwelijke en maatschappelijke waarden zoals

die leven in de Nederlandse samenleving. Anderzijds tracht de formulering

tot uitdrukking te brengen dat die grondslag zodanig dient te worden opge-

vat dat een bijdrage kan worden gegeven aan de ontwikkeling van de leer-

lingen door positief aandacht te besteden aan levensbeschouwelijke en maat-

schappelijke waarden'.'^

Nog verder gaan de gedachten over een samenwerkingsschool van openbaar

en bijzonder onderwijs'^ en het advies tot oprichting van een open universi-

teit in Nederland.'^ In beide gevallen wordt er naar gestreefd om 'zoveel

mogelijk recht te doen aan de verschillende geloofs- en levensopvattingen en

89. Vgl. Langedijk, blzz. 28, 69 e.v.

90. Rapport sectie U van de staatscommissie, 1949.

91. Art. 42 Mammoetwet, Stb. 1963, no. 40.

92. Art. 29 ontwerp van wet op het basisonderwijs; Bijlagen bij de Handelingen II

1976-1977, no. 14428.

93. Bijlagen bij de Handelingen H 1976-1977, no. 14428 nr. 3, blz. 50.

94. Zie o.a. F.W.M, van der Ven: 'Openbaar en bijzonder onderwijs samen?', 1974.

95. Zie hiervoor blz. 202.

203

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen