De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 40

gilden,''* die zich uitsluitend de wetenschapsbeoefening ten doel stelden.

Aanvankelijk sprak men van 'studium generale', terwijl m de latere middel-

eeuwen de term 'umversitas' in zwang kwam ''^

Naast deze wetenschappelijke gilden ontstonden vanaf het begin van de

dertiende eeuw universiteiten met een geheel ander karakter Wereldlijke en

kerkelijke heersers stichtten universiteiten om daar hun ambtenaren een ge-

degen opleiding voor hun toekomstige ambten en functies in openbare dienst

te geven '^^ Op den duur namen deze universiteiten de taken en privileges

van de wetenschappelijke gilden over Pas tegen het einde van deze ontwikke-

hng werden in Nederland de eerste universiteiten gesticht " ' Het sluitstuk

vormde art 1 HO-wet, dat zowel de wetenschappelijke vorming als de oplei-

ding tot het hoger onderwijs rekende ^"^

Het is de vraag of de universiteit, zonder haar ware aard te verloochenen,

een volledige opleiding voor bepaalde beroepen en betrekkingen kan

geven ^"^ De wetenschapsbeoefening, zoals die geschiedde aan de oudste uni-

versiteiten, werd niet gehinderd door voorschriften met betrekking tot ver-

phchte vakken en dergelijke De beoefenaren waren volstrekt vrij m hun

keuze van de middelen, waarmee zij wetenschap wensten te bednjven

en verder te ontwikkelen Men spreekt van vrijheid van wetenschap Die

vnjheid — en daarmee de wetenschapsbeoefening — werd ernstig ingeperkt

door voorschnften, die beoogden de opleiding tot ambten en bedieningen in

dit wetenschappelijk bedrijf m te passen Hier speelde dan ook de efficiency

196 H Rashdall 'The Universities of Europe m the Middle Ages', Oxford, 1936 Vol I,

blz 15, merkt op 'The university was originally a scholastic gild whether of masters or

students Such grids sprang into existence, hke other gilds, without express authorisation

of kmg, pope, prince or prelate They were spontaneous products of that mstmct of asso-

ciation, which swept over the towns of Europe m the course of the eleventh and twelfth

centunes'

Marjone Reeves 'The European Umversity m Medieval Times', opgenomen m

WR Niblett 'Higher Education Demand and Response', Londen, 1969, merkt op, dat

de wetenschappehjke gilden grote overeenstemming vertoonden met de overige ambachts-

gilden Men nam aan 'first, that begmners were members of the same organism as

masters, because (they were) engaged m learning the same craft, secondly, that there are

progressive stages in learning and that theoretically all are open to all, thirdly, that those

at the half way stage can teach beginners, fourthly, that because the craft of leammg is a

mystery the masters must keep a monopoly of it and demonstrate their sohdarity m

defence of its standards'

197 De aan deze universiteiten verleende graden gaven alleen de status binnen het eigen

güde aan of gaven een licentia docendi bmnen de eigen umversiteit Wederzijdse erkenning

door universiteiten van deze bevoegdheid leidde tot het ontstaan van een lus ubique

docendi, vgl D J Chnstie 'The power to award degrees', gepubliceerd m Pubhc Law (afl

winter 1976)

198 Bijvoorbeeld de stichting van de Universiteit van Napels door keizer Frederik II in

1224, de Universiteit van Coimbrain 1307

199 Zie H J Royaards 'Het historisch karakter der tegenwoordige nederlandsche um-

versiteiten als waarborg voor haar voortdurend bestaan', Utrecht, 1848, gepubhceerd m

'Gedachten over het Akaderaisch Onderwijs'

200 Vgl De Ranitz, blzz 42-44, waar hij betoogt, dat uit de wordmgsgeschiedems van

art 1 volgt, 'dat de universitaire opleiding meer is gedacht als een wetenschappehjke dan

als een beroepsopleiding'

201 Vgl mr Th E H Arriens 'Universitaire bestuursorganisatie', 1970, blz 11

30

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen