De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 29

op deze wijze de klein- en groot-seminaries aan iedere staatsinvloed hebben

weten te onttrekken. Anderen delen deze opvatting.'^"

Aan dit vrijwel ongewijzigde artikel was een nieuwe toelichting gewijd,

waarin de vrijheid van onderwijs werd aangeduid als 'het regt der ouders, om

naar hunnen begrippen de opvoeding hunner kinderen te regelen, en de

ontwikkeling van hun verstand toe te vertrouwen aan hen, die, geheel onaf-

hankelijk van het gezag, met bekwaamheid en zedelijkheid toegerust, de

bevoegdheid tot het geven van onderwijs hebben verkregen'. Het is opval-

lend, dat het voorgestelde onderwijsartikel, dat in eerste instantie alleen de

onderwijsvrijheid als vrijheid van beroep bedoelde te erkennen, door een

andere toelichting maar overigens zonder enige ingrijpende wijziging, die vrij-

heid nu ook als een recht der ouders wenste te erkennen. Aldus zag de rege-

ring kans recht te doen aan de verschillende opvattingen omtrent de vrijheid

van onderwijs.

In het voorlopig verslag werd opgemerkt, dat 'eerbiediging van ieders gods-

dienstige begrippen' niet goed mogelijk zou zijn bij het hoger onderwijs,

omdat daar in de verschillende godgeleerde faculteiten leerstellig christelijk

onderwijs werd gegeven. Een strenge toepassing van het beginsel zou het

'bestaan dier faculteiten zelf kunnen aanranden'. De regering verklaarde

evenwel, dat het slechts in de bedoehng lag om uit het onderwijs te weren,

'wat men theologischen twist noemt'.

Naar aanleiding van de door verschillende kamerleden geuite zorg, besloot

de regering voorts om aan het ontwerp-artikel nog een lid toe te voegen: 'Het

openbaar onderwijs is een voorwerp van aanhoudende zorg der regering'. In

voorgaande Grondwetten kwam deze zinsnede ook al voor, nu echter liet de

Grondwet niet langer een interpretatie van deze passage toe volgens welke

ook het bijzonder onderwijs tot het openbaar onderwijs gerekend zou

kunnen worden. Openbaar onderwijs was voortaan uitsluitend het van het

openbaar gezag uitgaande onderwijs.'''^

Nog bleven verschillende kamerleden zich fel tegen de vrijheid van onder-

wijs verzetten, omdat 'daardoor niet alleen aan het lager schoolwezen een

gevoelige slag zou worden toegebracht, maar tevens voet zou kunnen worden

gegeven aan nieuwe finantiële bezwaren voor den Staat, in zooverre namelijk

men de nadeelige gevolgen van die vrijheid door maatregelen tot uitbreiding

van het openbaar lager onderwijs mogt willen temperen'. De overgrote

kamermeerderheid stemde echter schoorvoetend in met de erkenning van de

vrijheid van onderwijs. Wel wenste deze meerderheid in de Grondwet bepaald

te zien, dat overal in het Rijk van overheidswege voldoende openbaar lager

onderwijs zou worden gegeven. Bij nota van wijziging werd dienovereen-

komstig opnieuw een Hd aan het ontwerp-artikel toegevoegd: 'Er wordt overal

in het Rijk van overheidswege voldoend openbaar lager onderwijs gegeven'.

Tijdens de openbare behandeling van ontwerp no. X tot wijziging van de

130. Onder meer Buijs, blzz, 761 -762; Scholten, blzz. 134-135; De Nooy, blz. 168.

131. Zie in dit verband jhr.mr. J. de Bosch Kemper: 'Handleiding tot de Icennis van het

Nederlands Staatsrecht en Staatsbestuur', 1865, blz. 910, waar de auteur het van rege-

ringswege aan militairen en aanstaande ambtenaren gegeven onderwijs ziet als een

publieke dienst.

19

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen