De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 118

vereisten kunnen voldoen. In de Duitse literatuur heeft deze wisselwerking

tussen particuHere activiteiten en 'öffentliche Bedürfnisse' meer dan in de

Nederlandse aanleiding gegeven tot beschouwingen over de vraag of de subsi-

dieverlening een zuiver publiek- of privaatrechtelijk karakter heeft, dan wel is

opgebouwd uit zowel pubhek- als privaatrechtelijke bestanddelen. Deze laat-

ste, zogenaamde 'gemischte Rechtsform gUedert sich in einem hoheitlichen

Entstehungsakt und einpnvatrechtliches"Erfüllungsgeschaft".'^^Deze, voor-

al door Ipsen verdedigde opvatting wordt aangeduid als de 'Zweistufen-

lehre'.^^

Dat de subsidiëring een zuiver privaatrechtelijk karakter zou hebben wordt

thans ook in de Duitse Bondsrepubliek door vrijwel niemand meer verdedigd;

naar algemene opvatting bezit zij een publiekrechtelijk karakter. ^'' Ook voor

ons rechtsstelsel bevredigt dit resultaat ;^^ wie met Donner^^ kiest voor de

onderscheiding, dat het privaatrecht de verhoudingen tussen particulieren be-

heerst en het publiekrecht de verhoudingen tussen overheid en burger en

tussen overheidsinstanties onderling moet in beginsel wel tot een publiek-

rechtelijk karakter van de subsidieverlening concluderen, omdat één van de

kenmerken van subsidie nu juist is, dat uitsluitend de overheid subsidie kan

verlenen.^'' Wel zal men, indien geen publiekrechtelijke regeling voorhanden

is, moeten terugvallen op de regels van het privaatrecht; volgens Van der

Hoeven zijn de regels van het privaatrecht dan echter niet integraal toepas-

baar.*^

Dat intussen het feit, dat de subsidiëring een publiekrechtelijk karakter

heeft, voor de gesubsidieerde belangrijke consequenties kan hebben, moge

blijken uit het volgende. Onder meer in 1905 is betoogd, dat als gevolg van

de gedeeltelijke bekostiging van het bijzonder lager onderwijs de band

'tusschen den Staat en die afdeling van het onderwijs zoodanig (is) versterkt,

dat deze een meer dan semi-publiekrechtelijk karakter krijgt ( . . . ) . Nu

krijgen langzamerhand de bijzondere scholen een publiekrechtelijk karakter,

dat ons niet alleen het recht geeft, maar zelfs den plicht oplegt ons er mede

te bemoeien'.*' Eerder, in 1857, ging de wetgever zelfs zover aan het pubhek-

rechtelijk karakter van de subsidiëring de consequentie te verbinden, dat ge-

subsidieerde bijzondere scholen evenals de openbare in hun onderwijs ieders

godsdienstige begrippen moesten eerbiedigen.' Zo ver gaan de huidige op-

vattingen niet,'' maar het is duidelijk, dat sommigen aan het publiekrechte-

82. Manfred Zuleeg: 'Die Rechtsform der Subvention', 1965, blz. 7.

83. H.P. Ipsen: 'Bürgerlichrechtliche Schuldverhaltnisse zwischen Hoheitstrager und

Staatsburger auf Grund Verwaltungsakts?', ac.pr.

84. Zie Zuleeg: 'Rechtsform', blz. 96.

85. Vgl. KB van 10 september 1955, no. 23; zie par. 111.4.1. slot.

86. 'Nederlands Bestuursrecht', blzz. 51-59.

87. Zie de gehanteerde definities; vgl. Wolff, blz. 257.

88. Prof.mr. J. van der Hoeven: 'De magische lijn. Verkenningen op de grens van pu-

bliek- en privaatrecht', opgenomen in de NJV-bundel 'Honderd jaar rechtsleven', 1970,

blzz. 201-220.

89. Handelingen I 1904-1905, blz. 494; vgl. Van der Net, par. 2.2.2.

90. Zie par. III.2.2.

91. Zie echter Handelingen I 1970-1971, blzz. 152-178, in het bijzonder de op-

merkingen van senator De Rijk; zie ook par. ni.7.4.

106

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen