De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 100

studenten de grondslag van de VU zouden ondertekenen; wie niet aan deze

voorwaarde voldeed werd niet ingeschreven. De criteria voor weigering van

de inschrijving lagen als regel in het kwaUtatieve vlak; zouden echter kwanti-

tatieve overwegingen tot weigering van de toegang hebben geleid dan zouden

de bijzondere instellingen ook daartoe bevoegd zijn geweest. In het hoger

beroepsonderwijs, dat voor het overgrote deel uit bijzondere onderwijsinstel-

Ung^n bestaat, zijn belemmeringen van de toegang op kwantitatieve gronden

ook nu nog meer regel dan uitzondering.

Ontegenzeggelijk betekent het instellen van de numerus fixus een belem-

mering van de vrijheid van studiekeuze. Een belemmering, die - ongeacht de

vormgeving van de beperking van de inschrijving: door wachtlijsten, loting of

anderszins - voor wie op zijn beurt moet wachten om te worden toegelaten

tot een wetenschappelijke studie tot een soms zeer traumatische ervaring kan

uitgroeien. Voor de overheid en zeker ook voor de bijzondere instellingen,

vooral de confessionele daaronder, is een belangrijke taak weggelegd bij het

verzachten van deze ervaring.

Te vermijden is het instellen van een numerus fixus intussen niet. Wel heeft

de grondwetgever de instructie vastgelegd, dat voldoende openbaar algemeen

vormend lager onderwijs wordt gegeven, maar ten aanzien van het openbaar

wetenschappelijk onderwijs zou een soortgelijke opdracht onuitvoerbaar zijn.

In de Grondwet komt zij dan ook niet voor. Bij meerdere gelegenheden is er

op gewezen, dat de voor het geven van wetenschappelijk onderwijs beschik-

bare mankracht beperkt is.^^" Als gevolg daarvan kan — gesteld, dat de daar-

toe benodigde financiële middelen aanwezig zouden zijn; quod non! — de

opleidingscapaciteit van universiteiten en hogescholen bij een gelijkblijvende

kwaliteit niet onbegrensd worden uitgebreid. Bij een aanzwellende studen-

tenstroom komt onvermijdelijk het moment, waarop de overheid zich voor

de keuze gesteld ziet om de capaciteit van het wetenschappelijk onderwijs

ten koste van de kwaliteit op te voeren, dan wel om de studentenstroom in

te dammen. Men kan twisten over de vraag wanneer de overheid voor deze

keuze komt, maar gegeven de uitgangspunten is een keuze uiteindelijk niet te

vermijden.

Dit dilemma vertoont overeenkomst met de situatie rond de eeuwwisse-

Hng, toen de wetgever te beslissen had over de toekenning van de effectus

civilis aan bijzondere universiteiten. In het belang van de handhaving van de

kwaliteit van de wetenschappelijke opleiding koos de wetgever toen voor

beperking van de grondwettelijk aan de bijzondere universiteiten gewaar-

borgde vrijheid van onderwijs. Dit bewijst, dat de wetgever geneigd is om de

kwaliteit van het onderwijs ten koste van veel andere zaken te handhaven;

geen wonder, dat toen de wetgever in 1972 uiteindelijk de kwaliteit van

openbaar en bijzonder wetenschappelijk onderwijs had af te wegen tegen het

belang van de vrijheid van studiekeuze - een vrijheid, die anders dan de vr^-

heid van onderwijs wettelijk noch grondwettelijk werd gewaarborgd — de

wetgever geheel in de lijn van 1905 wederom het handhaven van de kwaliteit

van het onderwijs boven de vrijheid van studiekeuze stelde.

230. Zie o.a. mr. H. Drop: 'De Onderwijsraad gehoord', ac.pr.Leiden, 1963,

blzz. 120-130.

88

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen