De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 32

een middel tot een doeI;*'* de vrijheid van onderwijs vormt derhalve het

kernrecht, de vrijheid van schoolkeuze een daarmee connex recht.''*'

Haar, wat men noemt klassieke of liberale karakter ontleent het grondrecht

van de vrijheid van onderwijs aan haar vrijheidskarakter, gericht op de beper-

king van overheidsbemoeienis. Nu achtten velen in de periode vóór 1848

— maar ook daarna was deze opvatting wijdverbreid — overheidsbemoeienis

met het onderwijs in 's lands belang. De vestiging van het onderwijsmonopo-

He was in belangrijke mate ingegeven door de paternahstische, verlicht-despo-

tische opvattingen van Koning Willem I. Vóór alles moest de kwaliteit van het

onderwijs in het belang van de staat gewaarborgd zijn. Het belang van de

staat stond voorop. Vergelijkt men dit uitgangspunt met de huidige opvattin-

gen, dan stelt men vast, dat een omkering heeft plaats gevonden: het geven

van goed onderwijs moet in de allereerste plaats worden bevorderd in het

belang van de onderwezenen zelf.''*'^ Toch betekent dit niet dat de staat in

het geheel geen taak meer zou hebben bij de bescherming van de belangen

van de onderwijsontvangers. Er bestaat een blijvende verantwoordelijkheid

van de overheid voor de kwahteit van het gehele onderwijs — openbaar en

bijzonder. Die verantwoordelijkheid komt tot uitdrukking in de beperkingen

van de vrijheid van onderwijs.

1.5.3. De beperkingen van de vrijheid van onderwijs

De grondwetgever van 1848 heeft de onderwijsvrijheid op tweeërlei wijze

beperkt. De eerste beperking betreft het onderzoek door de overheid naar de

bekwaamheid en zedelijkheid van onderwijzers bij het bijzonder lager en

middelbaar onderwijs. Deze beperking heeft een positieve bedoeling, gericht

op 'een zinvol en op de huidige maatschappelijke verhoudingen afgestemd

gebruik' van de vrijheid van onderwijs.''*^ Niemand is gebaat bij een bijzonder

onderwijs door onbekwame onderwijzers en uit dien hoofde heeft met name

Thorbecke steeds beoogd om waarborgen te scheppen, dat ook zij, die in

vrijheid het beroep van onderwijzer wensten uit te oefenen, daartoe

voldoende bekwaam zouden zijn. Hij wenste dat vooral opdat 'de werkzaam-

heid der Staatsmagt, en die der bijzondere leden, voor de daarstelling van het

onderwijs elkander wederkeerig bevorderen'.''*^ De regering onderschreef in

1848 dit standpunt door te verklaren, dat één van de grondslagen van het

bijzonder onderwijs zou kunnen zijn 'eene mededinging met het openbaar

onderwijs', die 'zoo doende ijver, inspanning en verbetering uitlokt'.''*^

140. Vgl. de totstandkoming van de Grondwet van de Duitse Bondsrepubüek, waar de

Parlementarischer Rat 'es ablehnte das Eltemrecht zum Angelpunkt des Schulrechts zu

machen'; zie Betterman-Nipperdey-Scheuner: 'Die Grundrechte', deel IV/I, 1960 blzz.

402 e.v.

141. In de zin van mr. D.H.M. Meuwissen: 'De Europese conventie en het Nederlands

recht', ac.pr. GU Amsterdam, 1968. Burkens, blzz. 37, 141 e.v. ziet de connexe rechten

daarentegen als de ondersteunende elementen voor de verwezenlijking van dè kern-

rechten.

142. Vgl. de Savomin Lehman: 'Onze Constitutie', blz. 356.

143. Vgl. Burkens, blz. 9.

144. Aldus in 'Over het Bestuur', blz. 34.

145. Zie de Memorie van Toeüchting bij ontwerp no. X.

22

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen