De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 15

deeld over vijf faculteiten, te weten 'die van godgeleerdheid tot vorming der

kweekelingen voor den hervormden godsdienst', rechtsgeleerdheid, genees­

kunde, wis­ en natuurkundige wetenschappen en die van 'bespiegelende wijs­

begeerte en letteren'.^^ In de behoefte aan hoger onderwijs in de katholieke

godsdienst en bij de lutherse, doopsgezinde en remonstrantse gezindheden

zou worden voorzien door subsidies aan seminaries^^ en andere subsidies.

Daarbij werd in het midden gelaten of dit onderwijs aan de universiteiten of

elders zou worden gegeven.^''

Tot in detail werden verder in het Organiek Besluit regels gegeven omtrent

de academische graden, de hoogleraren en hun rechtspositie, de studenten,

de materiële voorzieningen, 4e academische prijsvragen, het beheer en het

bestuur.^^' Al deze onderwerpen werden vrij strak geregeld; niettemin is het

Organiek Besluit gedurende de meer dan zestig jaren van zijn functioneren

slechts zelden gewijzigd.^* Veel minder strak was het onderwijs geregeld. Wel

waren in het Organiek Besluit alle vakken vermeld, waarin in elk van de

faculteiten moest worden geëxamineerd, maar zowel de hoogleraren als de

studenten genoten grote vrijheid bij de inrichting van hun onderwijs, resp.

hun studie. De hoogleraren werden niet voor één of meer afzonderlijke vak­

ken" benoemd; aan het college van curatoren werd de verdehng der vakken

overgelaten, maar ook deze verdehng belette de hoogleraren niet om 'ook in

die vakken hunner faculteit koUegie (te) houden, welke hun niet opgedragen

zijn'.^^ Boekenlijsten en dergelijke waren in het hoger onderwijs onbekend en

in beginsel waren de hoogleraren vrij in het inrichten van hun onderwijs;

slechts werden de hoogleraren 'uitgenoodigd, de andere akademische oefe­

ningen van dispuut­kollegiën, reciteer­kollegiën enz. als van ouds voort te

zetten'.^* De hier aan de hoogleraren verleende vrijheid wordt aangeduid als

de vrijheid van de verkondiging of de leervrijheid.

Op de afkondiging van de Grondwet van 1815 volgde de vaststelling van

een Reglement op de inrigting van het Hooger Onderwijs in de Zuidelijke

Provinciën van het Koningrijk der N ederlanden.^* Dit reglement, dat in

hoofdlijnen gelijk was aan het Organiek Besluit 1815, droeg het wetenschap­

pelijk onderwijs in de zuidelijke provincies op aan de universiteiten van Gent,

Leuven en Luik, 'waar ongeloovige en atheïstische professoren vrijelijk onge­

loof en minachting voor de Kerk konden leeren'.'*" Anders dan de noord­

­>

die geheel uit 's Rijks kas werd bekostigd.

32. Art. 56 Organiek Besluit.

33. Art. 58 Organiek Besluit. Niet nader werd bepaald of zowel de groot­ als de klein­se­

minaries werden bedoeld, dan wel slechts één van deze beide categoriën.

34. Het Organiek Besluit was in dit opzicht onduidelijk. In hoofdstuk III werd bepaald,

dat er drie universiteiten zouden zijn (art. 53), terwijl elders de seminaries als afzonderlijke

hogescholen werden gtiioemd (art. 58).

35. Hoofdstuk III artt. 53­268 Organiek Besluit.

36. Zie prof.mr. B.J.L. de Geer van Jutfaas: 'De Wet op het Hooger Onderwijs', 1876,

blzz. 2 ­ 1 1 .

37. Artt. 61 en 62 Organiek Besluit.

38. Art. 71 Organiek Besluit.

39. KB van 25 september 1816, no. 65.

40. Vgl. Scholten, blz. 42, die hier citeert uit Albers' 'Geschiedenis van het Herstel der

Hiërarchie', deel I blz. 51.

5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen