De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 57

5 december 1878 besloot de gereformeerde voorman Kuyper met een aantal

medestanders tot oprichting van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op

Gereformeerde Grondslag.' Deze vereniging stichtte in 1880 op haar beurt de

Vrije Universiteit te Amsterdam.*

Bij haar inwijding telde de VU drie faculteiten: theologie, rechtsgeleerd-

heid en letteren en wijsbegeerte. Vanaf 1883 werden gelden bijeen gebracht

voor de oprichting van een medische faculteit.'' Het onderwijs in deze facul-

teiten zou 'noch onder staatsvoogdij, noch onder kerkelijke curateele' mogen

verbasteren van aard.^ Kuyper was de opvatting toegedaan, dat de weten-

schap een eigen levenskring vormt, 'waarin de waarheid Souverein is'. Deze

opvatting plaatste Kuyper voor een ernstig dilemma, want onafhankelijkheid

van de Staat betekende tevens, dat de VU de effectus civilis zou moeten ont-

beren. Consequent werd bij verschillende gelegenheden besloten om geen

'pogingen aan te wenden ten einde den effectus civiHs voor onze juridische

en litterarische graden te verkrijgen'.^ De keerzijde van deze opstelling was,

dat de vooruitzichten van de studenten aan de VU somber waren;' studen-

ten in de rechtsgeleerdheid en in de letteren moesten om na voltooiing van

hun studie voor benoeming in een openbaar ambt in aanmerking te komen

ook aan een rijksuniversiteit examen afleggen en — in een periode, waarin de

wet aan het doctoraal examen nog geen civiel effect had toegekend — een

doctoraat behalen. Staatsexamens waren bij het hoger onderwijs onbekend,''

zodat de studenten van de VU om in het bezit van een wetenschappelijke

graad met effectus civilis te komen ook examen aan een rijksuniversiteit

moesten doen. Wehswaar behoefden de VU-studenten op grond van de vrij-

heid van studiekeuze geen colleges aan de rijksuniversiteiten te volgen om tot

de examens te worden toegelaten — ieder, onverschillig waar hij de daartoe

vereiste kennis en vaardigheid had opgedaan, moest immers tot de examens

worden toegelaten —, maar het ligt voor de hand, dat de studenten zich bij

de inrichting van hun studie in sterke mate richtten naar de eisen van het

openbaar wetenschappelijk onderwijs. Door één der studenten van de VU is

wel een poging gedaan om op grond van een aan de VU verkregen doctoraat

toegang tot de balie te verkrijgen,'^ maar zonder succes.

5. Goedgekeurd bij KB van 12 februari 1879, no. 23.

6. Op 20 oktober 1880 door dr. A. Kuyper ingewijd met zijn bekende rede 'Souvereini-

teit in eigen kring'.

7. Zie 'Gegevens betreffende de Vrije Universiteit', 1955, blz. 10.

8. Zie 'Souvereiniteit in eigen kring', blz. 22.

9. Dit standpunt werd eerst ingenomen door de Algemene Vergadering van de Vereni-

ging van 24 juni 1886 en bevestigd op de Algemene Vergadering van 21 juni 1889.

10. Vgl. dr. A. Kuyper: 'Welke zijn de vooruitzichten voor de studenten der Vrije Uni-

versiteit?', rede uit 1882.

11. Leerlingen der bijzondere gymnasia konden wel staatsexamens afleggen. Deze door

de staat afgenomen admissie-examens verschaften toegang tot de openbare universiteiten.

Zie De Ru, blz. 27.

12. In hoogste instantie wees de Hoge Raad dit verzoek af; vgl. prof. mr. D.P.D. Fabius:

'De beslissing van den Hoogen Raad dat de doctorale graad der VU geen bevoegdheid

geeft zich te doen inschrijven als advocaat', rede van 7 juli 1898.

47

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen