De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 201

wetenschap in universitair verband, de academische vrijheid in de ruimste zin

van het woord'/'*

De verschillende, met het onderwijs verband houdende vrijheden zijn nu in

zoverre geordend, dat valt te onderscheiden tussen de vrijheden van de

onderwijsvragenden, die nagenoeg geen wettelijke erkenning genieten; de vrij-

heid van onderwijs, die grondwettelijk werd gewaarborgd; en de vrijheid van

de wetenschap, die met name voor wat betreft het openbaar wetenschappe-

lijk onderwijs door de wetgever alleen impliciet werd erkend. Van deze vrij-

heidsrechten betreffen zowel de vrijheid van onderwijs als de vrijheid van de

wetenschap het geven van wetenschappelijk onderwijs. Dit verklaart waarom

de vrijheid van onderwijs voor wat betreft het bijzonder wetenschappelijk

onderwijs de vrijheid van de wetenschap voor een deel omvat.

IV.2. De vrijheid van onderwijs

IV.2.1. Art. 208 van de Grondwet en zijn beperkingen

De vrijheid van onderwijs is niet langer een fel omstreden grondrecht, maar

blijft niettemin een teer punt in ons staatsbestel. Over het algemeen tonen de

bewindslieden van Onderwijs en Wetenschappen zich uiterst terughoudend

waar het de vrijheid van onderwijs betreft. In 1972 kreeg minister Veringa

heftige kritiek te verduren vanwege de snelheid, waarmee hij het onderwijs-

artikel in de Grondwet gewijzigd trachtte te krijgen;'^ in 1976 leed een

regeringsvoorstel om het onderwijsartikel in het kader van de algehele grond-

wetsherziening aan de behoeften des tijds aan te passen schipbreuk.^^ Dit ver-

klaart, waarom het onderwijsartikel sedert 1848 slechts één keer — in 1917

in verband met de bekostiging van het bijzonder onderwijs — ingrijpend is

gewijzigd.'''

De vrijheid van onderwijs kent een aantal beperkingen. In de eerste plaats

de grondwettelijke beperkingen. De grondwetgever heeft een spaarzamelijk

gebruik gemaakt van zijn bevoegdheid om de onderwijsvrijheid te beperken.

Van 1848 af hebben ten aanzien van dit grondrecht slechts twee beperkingen

gegolden, namelijk de bevoegdheid van de overheid om toezicht te houden

op al het onderwijs en de bevoegdheid om een onderzoek in te stellen naar

de bekwaamheid en zedelijkheid'^ van onderwijzers. De Grondwet bepaalt,

dat de beide bevoegdheden nader bij de wet moeten worden geregeld.

Het toezicht op de verschillende vormen van bijzonder onderwijs is inder-

14. Aldus Aniens, blz. 9; vgl. De Ranitz, blz. 37.

15. Vooral de Eerste Kamer uitte ernstige kritiek. Zie Bijlagen bij de Handelingen II

1970-1971, no. 11051; Handelingen H 1970-1971, blzz. 2788-2801, 2835,

2908-2909; I, blzz. 823-828, 840-843; Stb. 1971, no. 109. In tweede termijn: Bijlagen

bij de Handelingen II 1971 -1972, no. 11310; wet van 10 februari 1972, Stb. 106.

16. Bijlagen bij de Handelingen II 1975-1976, no. 13874.

17. Zie par. in.2.2. en III.2.3. .

18. In het voorstel tot grondwetswijziging van 1976 werd medegedeeld, dat aanvanke-

lijk was overwogen om deze beide termen te vervangen door het woord 'geschiktheid'; op

advies van de Raad van State is daarvan afgezien. Zie Bijlagen bij de Handelingen II

1975-1976, no. 13874, nr. 1 blzz. 5, 6 en 12.

189

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen