De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 19

tegen het gevoerde onderwijsbeleid. In 1829 besloot hij daarom tot het

instellen van een bevredigingscommissie.* Nog eer de commissie hem

rapport uitbracht besloot hij echter — als onderdeel van onderhandelingen

met de paus over een concordaat*' — om de tweejarige theologische cursus

aan het Collegium Philosophicum facultatief te stellen; tegelijk besloot hij de

bisschoppelijke seminaries nog verder in hun vrijheid te beperken,*^ Dit laat-

ste besluit werd tot grote voldoening van de katholieken weer spoedig onge-

daan gemaakt. ^^

Op 6 oktober 1829 bracht de bevredigingscommissie een rapport uit be-

staande uit een ontwerp van wet met bijbehorende toelichting.*'* Het rapport

had betrekking op het gehele onderwijs: publiek en bijzonder; lager, middel-

baar en hoger. In het rapport werd voorgesteld het huisonderwijs aan geen

regel of voorwaarde te binden, maar het openbaar onderwijs, van welke aard

ook, gegeven op pubUeke en bijzondere scholen, aan het oppertoezicht des

konings te onderwerpen. 'De woorden "van welken aard ook" hebben ten

doel aan te geven, dat niet alleen het gewone maatschappelijk onderwijs,

maar ook het leerstellig godsdienstonderwijs aan het toezicht der regeering

onderworpen is'.*^

De vrijheid, die het wetsontwerp aan het hoger onderwijs zou laten, over-

trof die van het lager en middelbaar onderwijs aanzienlijk. Bijzondere univer-

siteiten zouden zonder goedkeuring van de overheid kunnen worden opge-

richt, mits was voldaan aan een aantal voorwaarden. Deze voorwaarden

hadden voornamelijk ten doel te waarborgen, dat het onderwijzend personeel

voldoende bekwaam zou zijn om te onderwijzen; anders dan bij het lager en

middelbaar onderwijs zou het overleggen van een bewijs van goede zeden van

de docenten hier niet worden gevorderd, omdat het onwaarschijnlijk werd

geacht, dat zij bij erkende slechte zeden enige bijval zouden vinden of leerlin-

gen bekomen! Het onderwijsprogramma zou aan de overheid moeten worden

medegedeeld, evenals de wijzigingen daarvan.**

Verschillende invloedrijke personen en colleges lieten hun licht over het

wetsontwerp schijnen. Groen van Prinsterer, kabinetssecretaris van de Koning,

meende bijvoorbeeld, dat het commissie-ontwerp met zijn volledige regeling

van het onderwijs — het ontwerp telde maar 78 artikelen! — te uitvoerig was

en dat slechts behoefte bestond aan een korte beginselenwet, waarin aller-

eerst een duidelijke scheiding tussen publieke en bijzondere scholen zou

worden aangebracht. Vervolgens zou dan bepaald moeten worden, 'dat al

60. De commissie had in de eerste plaats de ineenschakeling van het gehele onderwijs in

één wetsontwerp tot taak; KB van 30 juni 1829, no. 125. De Nooy heeft zeer uitvoerig

aan de commissie en haar rapportage aandacht besteed, blzz. 85—106.

61. Vgl. Scholten, blz. 46.

62. Beide KB's dateren van 20 juni 1829.

63. KB van 2 oktober 1829, no. 66; vgl. De Nooy, blz. 93.

64. Als bijlage opgenomen bij De Nooy, blzz. 222—276.

65. Aldus De Nooy, blz. 94.

66. De Nooy, blz. 100, constateert terecht, dat wanneer het commissie-ontwerp tot wet

zou zijn verheven de stichting van de Vrije Universiteit allang vóór 1876 mogelijk geweest

zou zijn.

9

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen