De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 42

bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen examens.^"' Alle examens

zouden worden afgenomen door de faculteiten aan de rijksuniversiteiten.^"*

Door aan de academische graden de effectus civilis te verbinden handhaaf-

de de wetgever de opleidingsbevoegdheid van de universiteiten en bevestigde

zij aldus haar verantwoordelijkheid voor een gedegen uitoefening van ambten

en bedieningen. Alleen een goede wetenschappelijke* opleiding kan een ge-

degen uitoefening van ambten en bedieningen waarborgen. Evenals het Orga-

niek Besluit voordien bevatte de HO-wet een groot aantal bepalingen en

voorschriften, die allen tot doel hadden om een kwalitatief hoogstaande

wetenschappelijke opleiding op een voor alle rijksuniversiteiten gelijkwaardig

niveau te waarborgen. Die bepalingen hadden betrekking op de inrichting van

het onderwijs,^"^ op de benoeming van de docenten,^"* en op het beheer van

en het toezicht op de rijksuniversiteiten.^"^

Het toezicht op de rijksuniversiteiten zou als vanouds worden uitgeoefend

door de colleges van curatoren, waarvan de leden werden benoemd door de

Kroon. Curatoren hadden te waken voor de getrouwe naleving der wet en

van alle krachtens de wet uitgevaardigde verordeningen.'^^" Deze colleges

waren voorts belast met het huishoudelijk bestuur van de rijksuniversiteiten,

terwijl daarnaast de gezamenlijke hoogleraren, tezamen vormende de senaat

met de uit zijn midden gekozen rector magnificus,^^^ werd belast met het

academisch bestuur.^'^

Met behulp van deze bepalingen en het recht van benoeming en ontslag der

docenten kon de overheid een zodanig indirect toezicht op de rijksuniversi-

teiten uitoefenen, dat de kwaliteit van het openbaar hoger onderwijs opti-

maal was gewaarborgd. Waartoe al deze waarborgen?

.7.3.2. De effectus civilis

Uit het voorgaande is gebleken, dat de overheid - in voorkomende gevallen

de wetgever^'^ — een academische opleiding eist voor de benoeming in een

aantal ambten in het kader van de publieke dienst. Aanvankelijk werd deze

eis uitsluitend gesteld ten aanzien van openbare functies. De strekking van

deze handelwijze is duidelijk genoeg: om een hoge kwaliteit van de staatszorg

en het staatsbestuur te kunnen waarborgen zijn alleen zij, die goed zijn opge-

leid, goed genoeg om in het overheidsapparaat te worden opgenomen. De

kwaüteit van de opleiding bepaalt kortom de kwaliteit van het staatsbestuur.

205. Deze AMvB, beter bekend als het Academisch Statuut, is tot stand gekomen bij

KB van 27 april 1877, Stb. 87; zie mr. P.F. Hubrecht: 'De onderwijswetten in Nederland

en hare uitvoering', eerste afdeling: 'Hooger Onderwijs', 1880, deel I en II blzz. 241—288,

resp. 1—72.

206. Art. 87 HO-wet.

207. Artt. 42 e.v. HO-wet.

208. Artt. 51 e.v. HO-wet legden de benoeming van de docenten in handen van de

Kroon en boden ook de mogelijkheid van ontslag.

209. Artt. 68 e.v. HO-wet.

210. Art. 71 HO-wet.

211. Art. 74 HO-wet.

212. Zie Arriëns, hoofdstukken III en IV.

213. Zie onder meer de Wet op de Rechterlijke Organisatie met betrekking tot de be-

noeming van rechters.

32

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen