De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 112

herziening van de LO-wet 1878 in;^'' dit voorstel verwierf wel de instemming

van de Eerste Kamer. ^^

De LO-wet-Mackay ging ervan uit, dat de kwaliteit van openbare en bijzon-

der lager onderwijs gelijk is en stelde daarom aan beiderlei scholen dezelfde

bedragen uit 's rijks kas ter beschikking.^' Die gelijkheid voor de wet berustte

op het grondwettelijk uitgangspunt, dat ouders vrij moeten zijn in hun

schoolkeuze'*'' en dat zij niet vanwege een voorkeur voor de openbare school

voordelen mogen genieten. De staat nam derhalve tegenover het bijzonder en

het openbaar lager onderwijs een zelfde houding aan."' Zo werd rechtsgelijk-

heid van alle ouders tegenover de staat bereikt; volledige rechtsgelijkheid

tussen openbaar en bijzonder lager onderwijs bleef echter uit. Weliswaar nam

de staat een groter deel van de kosten van het openbaar lager onderwijs voor

haar rekening dan voorheen, maar een deel van de koSten van de openbare

lagere scholen bleef ook na 1890 voor rekening van de gemeentekassen. De

wetgever achtte het niet raadzaam de gemeenten de bevoegdheid te verlenen

of hen te verplichten overeenkomstige bedragen aan bijzondere lagere

scholen uit te keren.'*^ Hoewel de gemeenten wel werden verplicht om voor

de openbare lagere scholen schoolgeld te heffen bleef dus tussen openbaar en

bijzonder lager onderwijs tegenover de gemeenten wel rechtsongelijkheid be-

staan.

Ook na 1889 bleven de openbare lagere scholen dus bevoorrecht."^ Toch

betekende de aanvaarding van het ontwerp-Mackay een pacificatie en het

wegnemen van de grieven tegen de 'eenzijdigheid en tegen den dwang van het

algenoegzaam openbaar onderwijs'."" Van grote betekenis was echter ook de

duidelijk veranderde interpretatie van de Grondwet. Struycken meent: 'De

wetgever heeft sinds 1889 begrepen, én, dat hij de Grondwet niet langer

mocht bezien onder het hcht, waaronder een overspannen liberalisme met

zijne éénzijdige voorkeur voor het overheidsonderwijs, niet in 1848, maar

veel later, hare bepalingen had geplaatst, én, dat hij bij de uitlegging der

Grondwet had rekening te houden met de verbazingwekkende ontwikkeling

van de bijzondere scholen, waarvan men in 1848 niet had gedroomd, en met

de veranderde inzichten der bevolking omtrent de waarde van beiderlei soort

onderwijs. Zoo was de subsidieering der bijzondere scholen juist een

sprekend voorbeeld van behoorlijke toepassing der Grondwet, zich aanpas-

sende aan veranderde omstandigheden en denkbeelden, onder eerbiediging

37. Bijlagen bij de Handelingen II 1888-1889, no. 89.

38. Op 6 december 1889 aanvaard met 31 stemmen vóór en 18 tegen; wet van 8 decem-

ber 1889, Stb. 175. Zie H.J.G. Hartman/mr. E.L. van Emden: 'Wet tot regeling van het

Lager Onderwijs', 1890.

39. Artt. 54 bisj 45 sub 1 LO-wet 1889.

40. Zie par. 1.5.1.

41. Vgl. Voorlopig Verslag par. 9, blz. 50.

42. Vgl. Memorie van Toelichting, blz. 17.

43. Jhr.mr. A.F. de Savomin Lohman: 'Vooreerst blijft de bevoordeling uit de gemeen-

tekas ( . . . ) ; dan blijven de 25%, die alleen de openbare scholen ontvangen voor stichtings-

kosten; dan blijft art. 49; dan blijft de bepaling omtrent de pensioenen; dan blijft die

omtrent de Rijks-kweekscholen, . . .'; zie Handelingen II 1888—1889, blz. 1585.

44. Handelingen II 1888—1889, blz. 1340; zie voorts De Savomin Lohman: 'De pacifi-

catie'.

100

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen