De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 46

sprake was van een autonome gemeentelijke bevoegdheid tot het geven van

onderwijs, dan berustte deze bevoegdheid in 1876 niet op art. 194, maar op

art. 140 van de Grondwet van 1848.^^^ De in dit artikel^^^ verleende be-

voegdheid was en is echter beperkt, want op grond daarvan mogen gemeente-

lijke — en zo ook provinciale — verordeningen niet in strijd komen met een

hogere wettelijke regeling, geen belangen behartigen die door een hogere

regeling worden behartigd en geen onderwerpen betreffen die typisch niet

tot het gemeentelijk -- of provinciaal — belang kunnen worden gerekend.^^''

Het is sterk de vraag of het geven van hoger onderwijs niet tot deze laatste

onderwerpen gerekend kan worden; feit is, dat de wetgever onlangs is overge-

gaan tot omzetting van de Universiteit van Amsterdam tot een volledige rijks-

universiteit.^^'

De tweede kanttekening naar aanleiding van de verheffing van het Athe-

naeum Illustre tot universiteit is, dat bij de parlementaire behandeling van de

betreffende wetsartikelen reeds duidelijk in het zicht is gekomen de span-

ning, die ontstaat wanneer de wetgever pogingen doet om de — in dit geval

ten onrechte gehanteerde — vrijheid van onderwijs te verenigen met de nood-

zakelijke waarborgen ten aanzien van de kwaüteit van academische graden.

Om het ius promovendi cum effectu civili te kunnen verwerven moest het

gemeentebestuur van Amsterdam afstand doen van een niet onbelangrijk deel

van zijn tot dan toe autonome bevoegdheid tot het inrichten van het Athe-

naeum Illustre.

.7.4.2. Titel III: 'Van het Bijzonder Hooger Onderwijs'

De vier ontwerpen van wet, waarvan het laatste tenslotte het Staatsblad be-

reikte, hadden gemeen, dat in elk daarvan werd voorgesteld om iedere Neder-

lander, iedere buitenlander na verkregen vergunning, elke erkende vereniging

en elk kerkgenootschap het recht tot oprichting van bijzondere instellingen

van hoger onderwijs te verlenen. Het minst duidelijk in dit opzicht was het

ontwerp-Geertsema, dat aan het bijzonder hoger onderwijs trouwens maar

één bepaling wijdde. De voorgestelde vrijheid tot het stichten van bijzondere

scholen strekte zich uit over het gehele hoger onderwijs en had derhalve gelij-

kelijk betrekking op de gymnasia, de universiteiten en de verdere instellingen

van hoger onderwijs.^^* In de wet werd voorts bepaald, dat bijzondere instel-

232. Art. 140 luidde: 'Aan den raad wordt de regeling en het bestuur der gemeente

overgelaten. Op de verordeningen, welke hij te dienaanzien maakt en aan de Provinciale

Staten moet mededelen is art. 133 van toepassing.' Art. 133 bevatte een schorsings- en

vernietigingsrecht van besluiten van Provinciale Staten.

233. Thans art. 153 Grondwet.

234. Vgl. prof. mr. H.D. van Wijk/mr. W. Konijnenbelt: 'Hoofdstukken van administra-

tief recht', 1976, blz. 46.

235. Artt. 85—92ter van de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs. Inrichting en func-

tioneren van deze universiteit zijn niet langer bij gemeentelijke verordening, maar bij de

wet geregeld.

236. Het eerste ontwerp-Heemskerk rekende daartoe ook het miUtair hoger onderwijs.

Titel V van dit ontwerp regelde het openbaar militair onderwijs, zodat men a contrarie

zou mogen aannemen, dat bewust rekening was gehouden met de mogelijkheid van een

bijzonder militair hoger onderwijs!

36

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen