De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 17

de bevolking te bevredigen. Die school bedoelde immers 'geenszins ongods-

dienstig te wezen; de Bijbel, zelfs "leerstellig onderwijs" en gebed, werden er

niet geweerd'.^^ Geen wonder, dat vanuit deze achtergrond de overheid niet

alleen verre de voorkeur gaf aan de gemengde staatsschool, maar bovendien

trachtte om waar mogelijk ook tegen het vrije, bijzonder onderwijs op te

treden.

De bevoegdheid om maatregelen te treffen ten aanzien van zowel de door

het openbaar gezag gevestigde en erkende publieke scholen als de uit particu-

Her initiatief voortgekomen bijzondere scholen ontleende de koninklijke

regering aan haar interpretatie van het door de Grondwet gehanteerde begrip

'openbaar onderwijs'. Onderscheiden werd slechts tussen openbaar onderwijs

en huisonderwijs, dat is onderwijs gegeven in particuliere woningen aan leden

van één huisgezin. Alle scholen, publieke en bijzondere, werden gerekend tot

het openbaar onderwijs."** 'Alle scholen toch zijn openbare, dat is worden

openbaar gehouden'.^' Op grond van deze interpretatie van de Grondwet

werd met name vanaf 1825 een beleid gevoerd, dat strekte tot een drastische

inperking van de vrijheid van het hoger onderwijs. 'Gelet op art 226 der

Grondwet, waarbij het Onderwijs aan onze zorg is toevertrouwd' — hier viel

dus zelfs de beperking tot alleen het openbaar onderwijs weg — werd in dat

jaar instructie gegeven om alle klein-seminaries op te heffen."** Terzelfdertijd

werd te Leuven de door het Reglement op de inrichting van het Hoger

Onderwijs in de Zuidelijke Provincies aangekondigde faculteit der katholieke

theologie — deze faculteit kreeg de naam Collegium Philosophicum — opge-

richt.''^ Kort daarop volgde het verbod aan de groot-seminaries om leerlingen

aan te nemen, die niet een tweejarige cursus aan dit Collegium hadden door-

lopen.^" Deze besluitenreeks werd tenslotte afgerond met een verbod om

buitenslands te gaan studeren.^^

Ook voor het lager onderwijs werden vérstrekkende maatregelen afgekon-

digd. In 1822 werd bepaald, dat de artikelen van de Lager-Onderwijswet

1806 met betrekking tot de benoembaarheid tot onderwijzer voortaan ook

in de zuidelijke provincies en op de R.K.-congregatiescholen van toepassing

zouden zijn.^^ Voor de regering stond vast, 'dat op den duur alle geestelijken

uit het onderwijs moeten worden geweerd en dat de neutrale lekenschool

ook in het Zuiden over de geheele linie moet worden ingevoerd'. Daarop is

45. Aldus jhr.mr. A.F. de Savomin Lohman: 'Onze Constitutie', 1926, blz. 358; van

dezelfde auteur: 'De school waaraan de natie gehecht is', 1876. Tot 1815 was 'leerstellig

onderwijs' verboden (zie hiervoor blz. 2); na 1815 is daarin in zoverre verandering ge-

komen, dat de gemengde school een zo nadrukkelijk christelijk karakter aannam, dat van-

af 1817 met subsidie pubUeke scholen voor Joden afzonderUjk werden gesticht; vgl. J.C.

Rullmann; 'Gedenkboek de Unie "een school met den Bijbel",' 1928, blz. 6.

46. Vgl. De Nooy, blz. 91; Scholten, blzz. 47 en 100.

47. Aldus Van den Ende, blz. 46, die deze opvatting ook aan de LO-wet 1803 ten

grondslag legde.

48. KB van 14 juni 1825, no. 55.

49. KB van 14 juni 1825, no. 56.

50. KB van 11 juU 1825.

51. KB van 14 augustus 1825, no. 64.

52. KB van 25 juü 1822, no. 19.

7

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen