De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 63

aan de andere kant hebben ook de stichters en voorstanders van de VU zelf

nooit iets anders dan een traditionele universiteit gewild.

II.2. De wijziging van de HO-wet tijdens het ministerie-Kuyper

II.2.1. Voorspel

De eeuwwissehng betekende een keerpunt in de houding van de wetgever

jegens het bijzonder hoger onderwijs. In 1900 werd 'op initiatief van de heer

de Savomin Lohman het getuigschrift, afgegeven door binnenlandsche bij-

zondere scholen van hooger onderwijs, onder zekere voorwaarden, gelijkge-

steld met dat der openbare gymnasia'."*' Deze voorwaarden"*^ behelsden, dat

de bijzondere gymnasia onder toezicht moesten staan van de inspecteur der

gymnasia; leraren moesten in het bezit zijn van een getuigschrift van goed

zedelijk gedrag, en na 1 januari 1906 te benoemen leraren zouden in het be-

zit moeten zijn van een bewijs van bekwaamheid. In meer dan één opzicht

waren deze voorwaarden verrassend. De eerste, omdat de wetgever van 1900

— anders dan die van 1876 — nu wel tot regehng van overheidstoezicht

op althans een deel van het bijzonder hoger onder>vijs bereid bleek; de beide

laatste voorwaarden, omdat zij de vrijheid van de bijzondere gymnasia be-

perkten op een wijze, die de Grondwet alleen ten aanzien van het bijzonder

lager en middelbaar onderwijs had toegestaan. Men zou daarom wellicht

kunnen zeggen, dat — wanneer de grondwetgever van 1848 niet op een wat

ondoorzichtige wijze aan het bijzonder hoger onderwijs een grotere vrijheid

zou hebben toegestaan dan aan het bijzonder lager en middelbaar onder-

wijs — de toekenning van de effectus civilis aan de bijzondere gymnasia, die

later tot het middelbaar onderwijs werden gerekend, nooit tot een afzonder-

lijke wetgeving aanleiding had behoeven te geven.

In deze zelfde lijn ligt ook de totstandkoming van de Leerphchtwet

1900.^^ In deze wet werd de verplichting geschapen om te zorgen, dat kinde-

ren van een bepaalde leeftijd gedurende zeker tijdvak voldoende lager onder-

wijs zouden ontvangen. Voor het bijzonder lager onderwijs was het belang

van deze wet vooral daarin gelegen, dat ook het onderwijs aan de bijzondere

lagere scholen in het algemeen voldoende geacht werd, mits het de in de

Leerphchtwet genoemde vakken omvatte."* Dit was een erkenning van de

kwahteit van het bijzonder lager onderwijs, dat hierdoor voor de wet werd

gelijkgesteld met het openbaar lager onderwijs. In feite betekende dit echter

ook, dat in het lager onderwijs een vorm van effectus civilis werd ingevoerd;

deze effectus civilis hield in, dat ieder die onderwijs aan een openbare of

bijzondere lagere school had doorlopen geacht kon worden te hebben vol-

daan aan de bepaüngen van de Leerplichtwet 1900.

41. Zie Bijlagen bij de Handelingen II 1902-1903, no. 135, over de wet van 9 juli 1900,

Stb. 113.

42. Aangevuld bij KB van 7 juni 1901; vgl. De Ru, blz. 29.

43. Wet van 7 juli 1900, Stb. 111, in werking getreden op 1 januari 1901; zie G. Ster-

ringa: 'Leerplicht en Leerplichtwet', ac.pr. Leiden, 1934.

44. Zie Sterringa, blzz. 66-68.

53

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen