De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 88

bekostiging van deze instellingen; het aangewezen zijn was immers voorwaar-

de voor bekostiging, vandaar dat de wet WO in één adem spreekt van 'voor-

waarden voor erkenning en bekostiging'.

De onderwijspacificatie van 1917^''^ bracht in de Grondwet de zinsnede: 'De

eischen van deugdelijkheid, aan het geheel of ten deele uit de openbare kas te

bekostigen onderwijs te stellen, worden bij de wet geregeld'.*'''* Naast de be-

grippen 'voorwaarde voor aanwijzing' en 'voorwaarde voor erkenning en be-

kostiging' wordt dus in de wetgeving ook nog de term 'eis van deugdelijk-

heid' aangetroffen. In de wet WO zijn deze begrippen nog verder dooreen

gehaspeld waar sprake is van 'voorwaarden voor erkenning en bekostiging,

waaraan ter waarborging van de deugdelijkheid ten minste moet worden vol-

daan'.*''^ Welk is nu het onderling verband tussen deze verschillende begrip-

pen?

De toekenning van de effectus civilis aan bijzondere universiteiten en later

ook aan bijzondere hogescholen heeft altijd los gestaan van het vraagstuk van

de bekostiging van het bijzonder wetenschappelijk onderwijs uit 's Rijks kas.

De eerste aanwijzing van de VU vond plaats op een tijdstip, waarop van een

bekostiging van enig onderdeel van het bijzonder onderwijs als zodanig nog

amper en van het bijzonder hoger onderwijs nog in het geheel geen sprake

was. Aanwijzing van een bijzondere instelhng van hoger onderwijs vond

uitsluitend plaats op grond van de overweging, dat de kwaliteit van het

onderwijs aanwijzing wettigde; de aanwijzing hield alleen een erkenning ten

aanzien van de kwaliteit van het onderwijs aan de betreffende instelling in.

De in de Grondwet genoemde 'eisen van deugdelijkheid' zijn voorwaarden

voor de bekostiging. Deze eisen gelden met name het bijzonder algemeen

vormend lager en middelbaar en het bijzonder voorbereidend hoger onder-

wijs; over de mogelijkheid van bekostiging uit de schatkist van het bijzonder

hoger onderwijs wordt in de Grondwet niet gerept. De eisen van deugdelijk-

heid hebben intussen wel een zelfde doelstelling als de voorwaarden voor

aanwijzing, c.q. de voorwaarden voor erkenning, namelijk om de kwaliteit

van de drie met name in de Grondwet genoemde bijzondere onderwijs-

vormen, resp. van het hoger onderwijs te waarborgen. Toch kan men niet

zeggen, dat de beide begrippen uitwisselbaar zijn, omdat het voldoen aan de

eisen van deugdelijkheid voorwaarde voor bekostiging is, terwijl het voldoen

aan voorwaarden voor erkenning de toekenning van de effectus civilis moet

rechtvaardigen. Ondanks hun gelijke doelstelling behoren de beide begrippen

derhalve bij verschillende bevoegdheden; zij vormen het bestuurlijk instru-

mentarium van onderscheiden overheidsbevoegdheden.

De toekenning van de effectus civilis aan een bijzondere instelling van

wetenschappelijk onderwijs houdt, zoals gezegd, een erkenning van de

kwaliteit van het onderwijs in. Indien de wetgever bij een wettelijke regeling

van de bekostiging van het bijzonder wetenschappelijk onderwijs zou hebben

beoogd om te waarborgen, dat uitsluitend die bijzondere universiteiten en

hogescholen, waarvan het onderwijs van voldoende kwaliteit is — zulks even-

173.Ziepar. III.2.2.

174. Art. 192, thans art. 208 van de Grondwet.

175. Art. 16 wet WO.

78

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen