De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 27

de afschaffing van de wettelijk voorgeschreven autorisatie werd zowel bepleit

door hen, die de vrijheid van onderwijs zagen als een vrijheid van beroep, als

door degenen, die de onderwijsvrijheid beschouwden als een onderdeel van

het ouderrecht.

Slechts op één punt hebben de strijders voor vrijheid van onderwijs snel

genoegdoening verkregen, namelijk terzake van de vrijheid van studiekeuze

bij het hoger onderwijs. De bevredigingscommissie 1829 legde deze vrijheid,

die inhoudt dat ieder zich naar eigen goeddunken, kan voorbereiden op met

name academische examens en dat men tot deze examens behoort te worden

toegelaten, onverschillig waar men de daartoe vereiste kundigheden heeft op-

gedaan, zeer nadrukkelijk aan haar wetsvoorstellen ten grondslag.'^" In 1825

was deze vrijheid, die toen echter nog niet als zodanig was erkend, sterk be-

knot door het verbod van de regering om buitenslands te gaan studeren en

door het voorschrift, dat studenten in de R.K.-theologie hun studie dienden

aan te vangen aan het Collegium Philosophicum. Nadat deze beide maat-

regelen ongedaan waren gemaakt bestond inderdaad volledige vrijheid om

zich in binnen- of buitenland op het afleggen van academische examens voor

te bereiden.

1.5. De vrijheid van onderwijs in de Grondwet van 1848

1.5.1. De wordingsgeschiedenis

Vanaf 1844 verhevigde allengs de drang om de vrijheid van onderwijs grond-

wettelijk te waarborgen. In dat jaar verscheen het initiatief-wetsontwerp tot

wijziging van de Grondwet van de 'Negenmannen', waartoe ook de beide

latere voorzitters van de ministerraad Donker Curtius'^' en Thorbecke'^^

behoorden. De Negenmannen stelden voor in de Grondwet te bepalen: 'De

inrigting van het publiek'^^ onderwijs wordt, met eerbiediging van ieders

godsdienstige begrippen, door de wet geregeld. De Koning doet van den staat

der hooge, middelbare en lagere scholen aan de Staten-Generaal jaarlijks een

uitvoerig verslag geven'. Het enige nieuwe, dat dit voorstel bracht, was dat

een wettelijke regeling van het publiek onderwijs werd voorgeschreven. Daar-

bij verdient aantekening, dat terwijl deze wettelijke regehng alleen op het

pubhek onderwijs betrekking zou moeten hebben, de jaarlijkse verslaglegging

over de staat van het onderwijs kennelijk het gehele ondervrijs - dus publiek

en bijzonder — zou dienen te omvatten.

Het voorstel van de Negenmannen werd als volgt toegelicht: 'hetgeen de

zorg der regering in de eerste plaats moest hebben teweeg gebracht, een

goede wetgeving over de grondslagen, waarop de inrigting van het onderwijs

120. Zie De Nooy, blzz. 103 en 113;vgl. par. 1.2.2.

121. Al in 1840 sprak hij zich in zijn 'Proeve eener nieuwe Grondwet' uit voor de vrij-

heid van onderwijs; zie hiervoor blz. 11.

122. Zie over zijn opvattingen Scholten: 'Thorbeclce en de vrijheid van onderwijs tot

1848'.

123. Hier werd onder publiek nog verstaan: 'uitgaande van het openbaar gezag'. Deze

term is in 1848 vervangen door 'openbaar'.

17

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen