De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 37

teurs hadden daarbij de taak om toe te zien op de naleving van de wettelijke

bepalingen en de verdere verordeningen op het lager onderwijs; in geval van

overtreding konden zij proces-verbaal opmaken.'^^ De openbare en bijzon-

dere lagere scholen moesten voor hen steeds toegankelijk zijn en de onderwij-

zers waren verplicht hun de verlangde inlichtingen omtrent de school en

het onderwijs te verschaffen.*^^ De regering zag in deze regeling van het

schooltoezicht*'''* een belangrijke verbetering ten opzichte van de oude;*''' de

Tweede Kamer daarentegen koesterde nogal wat bezwaren, omdat zij deze

nieuwe wettelijke regeling te zeer een voortzetting van het overheidstoezicht

op de voet van de wet van 1806 achtte.*''* Hoe dit ook zij, voor de wetgeving

op het hoger onderwijs is slechts van belang, dat in 1857 een wettelijke

regeling van het toezicht op zowel het openbaar als het bijzonder lager

onderwijs tot stand kon komen zonder dat daartegen overwegende grondwet-

telijke bezwaren werden gehoord.

Het grondwettelijk voorschrift van de eerbiediging van ieders godsdienstige

begrippen werd door de LO-wet uitgewerkt in art. 23. Aan Groen van

Prinsterer, bijgevallen door het antirevolutionaire kamerlid Elout van Soeter-

woude, stond voor ogen om de openbare lagere scholen op te spiïtsen in

afzonderlijke openbare gezindtenscholen.*'''' Opgemerkt moet worden, dat

een dergelijke opsplitsing niet in strijd is met het grondwettelijke uitgangs-

punt,*''* omdat ook langs die weg de doelstelling van de Grondwet — de

eerbiediging van ieders godsdienstige gevoelens — op afzonderlijke scholen in

positieve zin zou kunnen worden gereahseerd. Een opsphtsing van de open-

bare school werd evenwel afgewezen.

Art. 23 verbood onderwijzers om 'iets te leeren, te doen of toe te laten,

wat strijdig is met den eerbied, verschuldigd aan de godsdienstige begrippen

van andersdenkenden'. Het geven van godsdienstig onderwijs werd overgela-

ten aan de kerkgenootschappen.*'' Tegelijkertijd verklaarde hetzelfde

art. 23, dat het onderwijs moest opleiden tot 'alle christelijke en maatschap-

pelijke deugden'. ** In één bepaling samengevoegd leidden deze zinsneden

tot een paradoxaal en dubbelzinnig voorschrift.***

Groen van Prinsterer achtte het gebruik van het woord 'Christelijk' in

art. 23 'onzedelijk woordenspel'. Immers 'waar Christenen en IsraëHten ver-

eenigd zijn, kan geen ander Christendom, dan van hetgeen kenmerkend is

ontdaan, worden geduld: het zoutelooze zout. Gij moet komen tot strikte

172. Art. 62 LO-wet 1857.

173. Art. 63 LO-wet 1857, waarin ook het weigeren van inlichtingen strafbaar werd

gesteld.

174. Nader geregeld bij KB van 16 december 1857.

175. Zie Langedijk, blz. 52 en de daar aangehaalde literatuur.

176. Zie Francken/Van der Kloes, blzz. 662-664 en 674-676.

177. Zie het amendement-Elout van Soeterwoude op art. 16 LO-wet 1857; met 51

tegen 6 stemmen verworpen. Zie ook blz. 16.

178. Vgl. Buijs, blz. 774. Deze auteur aarzelt en betwijfelt 'of zulk eene splitsing wel

inderdaad tot bevrediging der gemoederen zou kunnen bijdragen'.

179. Vgl. de hiervoor, blz. 25, geschetste opvattingen van Opzoomer.

180. Vgl. de identieke redactie in de LO-wet 1806.

181. Vgl. Langedijk, blz. 3.

27

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen