De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 16

nederlandse universiteiten kenden deze drie instellingen niet een theologische

faculteit. In afwachting van een nadere regeling mochten daarom de klein-

seminaries hier voortbestaan totdat een openbare faculteit voor Katholieke

Theologie zou zijn ingericht.

1.2. De periode 1815-1830

1.2.1. Het onderwijsbeleid

Koning Willem I en zijn verschillende ministers koesterden zeer uitgesproken

opvattingen omtrent de plaats van het onderwijs in de samenleving. Hun

uitgangspunt was, dat het onderwijs met name voor de staat een absolute

noodzakelijkheid is.'*^ Om te kunnen functioneren moet de staat kunnen

beschikken over deugdelijk onderwezen burgers. In een anonieme brochure

van 1829 werd zelfs betoogd: 'de Staat heeft alleen te waken voor eigen

welzijn en behoud. Dit welzijn en dat behoud hangen voor een groot deel af

van de opvoeding zijner leden. Daaruit volgt, dat de Staat een uitsluitend

recht heeft op het inrichten van het openbaar onderwijs. ParticuHeren

hebben dus nodig autorisatie voor het stichten van een school en een door

den Staat te verleenen .acte van bekwaamheid tot het geven van onderwijs'.''^

Het onderwijs werd eerst en vooral gezien als een staatsbelang en indien een

bepaalde vorm van onderwijs strijdig werd geacht met dat belang, dan

werden daartegen maatregelen genomen. Zo bestond een groot wantrouwen

bij de regering jegens het op de R.K.-kerk - meer dan op de staat - georiën-

teerde onderwijs in de zuidelijke provincies. Dat wantrouwen kwam al- in

1816 tot uitdrukking toen het voor de regering nog een open vraag bleek of

de klein-seminaries in de zuidelijke provincies wel toelaatbaar waren.'^^

In het belang van de staat zou naar de opvattingen van de vorst de kwaliteit

van het onderwijs zo goed mogelijk dienen te zijn. In dit opzicht schijnen

zijn twijfels aan de kwaUteit van het onderwijs aan sommige niet-openbare

scholen niet ongerechtvaardigd te zijn geweest.** Vandaar ook, dat de Koning

bij alle concessies, die hij bereid was te doen, steeds heeft vastgehouden aan

de eis, dat voor het geven van onderwijs een acte van bekwaamheid nodig

zou zijn.

Naar de opvatting van de overheid was de gemengde school bij uitstek in

staat om de belangen van de staat in deze te dienen. Niet alleen was de

kwaliteit van het onderwijs op deze scholen met waarborgen omringd, maar

bovendien meende de overheid, dat de gemengde staatsschool zeer wel in

staat moest worden geacht om de uiteenlopende godsdienstige gevoelens van

41. Zie citaat van Van Grobbelschroy (minister van Binnenlandse Zaken onder Koning

Wülen I) bij De Nooy, blz. 121.

42. Aldus Scholten, blz. 65, die hiermee een samenvatting geeft van 'De la Direction

exclusive de l'Instruction Pubhque dans les Pays Bas, considerée comme une des preroga-

tives de la Couronne', 1829.

43. Een KB van 24 oktober 1816 hield de toelaatbaarheid van deze seminaries uitdruk-

kelijk in advies.

44. Zie Scholten, blz. 45.

6

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen