De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 119

lijk karakter van de subsidie vérstrekkende consequenties verbinden; met het

oog daarop heeft de grondwetgever van 1917 duidelijk doen uitkomen, dat

tegenover de subsidieverlening het verlies van een deel van de vrijheid van het

bijzonder onderwijs als gevolg van het stellen van eisen van deugdelijkheid of

van voorwaarden voor bekostiging zal kunnen staan. Tegelijk zijn echter

waarborgen geschapen voor het behoud van de meest fundamentele elemen-

ten van de vrijheid van onderwijs en tegen uitholling daarvan.

III.3.2. De voorwaarden voor subsidiëring

In de onthoudingsstaat van de negentiende eeuw verleende met name de

rijksoverheid slechts mondjesmaat en met grote terughoudendheid subsidie;

sedertdien heeft de subsidiëring echter een grote vlucht genomen.'^ Veel par-

ticuliere activiteiten, die bleken te voorzien in een brede behoefte, hebben

bij de opbouw van de verzorgingsstaat van de twintigste eeuw op verschillen-

de terreinen van het maatschappelijk leven een belangrijke rol gespeeld.'^

Deze particuher geïnitieerde activiteiten hebben een allengs grotere financiële

steun van de overheid verkregen; immers 'die Verwaltung kann mit Hilfe von

fmanziellen Zuwendungen ihre Ziele ohne Anwendung obrichkeitlicher

Zwangsgewalt durchsetzen, ein Weg, der eher marktwirtschafthchen Grund-

satzen entspricht als eine Lenkung durch Gebote und Verbote'.''' Hier is dus

sprake van een streven naar de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen

van de overheid door middel van subsidieverlening en het bevredigen van

algemene behoeften. Mede daarom zijn de te subsidiëren activiteiten niet

willekeurig, maar moeten zij op enigerlei wijze in het overheidsbeleid inpas-

baar zijn;'' vanuit dat beleid behoort de overheid zich ook voor de toeken-

ning van subsidies te kunnen verantwoorden.'*

De subsidiëring van particuliere activiteiten heeft een tweeledig gevolg. In

de eerste plaats heeft de ruimere financiële armslag van gesubsidieerde, parti-

culiere activiteiten veelal geleid tot een verbeterde kwaliteit en een professio-

nalisering van deze activiteiten; de initiërende particulieren zijn daardoor wat

op de achtergrond geraakt. Voor wat betreft het welzijnsbeleid stelt Van

Krefeld daarom, dat het oorspronkelijke particuHere initiatief sterk is versta-

telijkt en gebureaucratiseerd; dit leidt volgens hem tot verschuivingen in het

besluitvormings- en organisatiepatroon van het welzijnsterrein.''' Eerder is al

gesignaleerd, dat het verlenen van subsidie aan particuUeren de band tussen

deze particulieren en de overheid versterkt; de gesubsidieerde activiteiten

92. Zie dr. H.A. Brasz: 'De overheidssubsidie', preadvies NJV XLIV, 1961.

93. Vgl. Van Krefeld: 'In hoeverre mogen en moeten bij het verlenen van subsidie voor-

waarden worden gesteld?', blz. 90.

94. Zuleeg: 'Rechtsform', blz. 5.

95. Vgl. Van Krefeld, blz. 68.

96. Vgl. Van Krefeld, blz. 69; voorts mr. J.Th. de Ruwe: 'Enige aantekeningen betref-

fende subsidiëring'. Bestuurswetenschappen 1966, no. 5, blzz. 265—270; COBA-rapport

en de reactie daarop van drs. J.C.Franssen/drs. A.B. Ringeling: De COBA en de overheids-

subsidie', Bestuurswetenschappen 1977, no. 5, blzz. 340—350.

97. T.a.p. blzz. 94-96.

107

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen