De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 20

wat de Openbare scholen betreft door Ons zal worden geregeld'.^' Merk-

waardig in al deze commentaren is, dat geen der auteurs aandacht schonk aan

de Grondwet en de plaats daarvan bij een eventuele regeling van het onder-

wijs.

Na vele, soms ingrijpende wijzigingen in het commissie-ontwerp diende de

regering op 11 december 1829 een eigen ontwerp van wet in bij de Staten-

Generaal.^^ In de verschillende afdehngen van de Tweede Kamer werd dit

ontwerp in het algemeen negatief beoordeeld. Aanvankelijk toonde de

Koning zich bereid tot tegemoetkomingen aan de oppositie. Tot de conces-

sies, die hij bereid was te doen, behoorde de opheffing van het Collegium

Philosophicum.*' Dit had tot gevolg, dat naast de opponenten, die deze

concessies volstrekt onvoldoende achtten, nu ook de voorstanders van het

onderwijsmonopohe van de overheid zich roerden. ^ Toen bleek, dat voor

het wetsontwerp in de Tweede Kamer geen meerderheid te vinden zou zijn,

werd het bij Koninklijke Boodschap van 27 mei 1830 ingetrokken. Tege-

lijkertijd werd in een aantal onderwijsverordeningen wijziging gebracht.^'

Ten aanzien van het hoger onderwijs bepaalde dit besluit, dat voortaan ieder-

een, die over de nodige kundigheden beschikte, ongeacht waar of hoe ook

opgedaan, zou worden toegelaten tot het afleggen van universitaire examens

en het verkrijgen van academische graden.''^ Deze vrijheid om op grond van

buiten een officiële onderwijsinstelling opgedane kennis en ervaring examen

te doen wordt aangeduid als de vrijheid van studiekeuze.

1.3. De periode 1830-1845

Het KB van 1830, korte tijd later gevolgd door de Belgische afscheiding,

betekende de afsluiting van een fase in de schoolstrijd. Aanvankelijk geken-

merkt door een steeds krachtiger overheidsingrijpen — de opheffing van de

klein-seminaries in de zuidelijke provincies; de instelling van het Collegium

Philosophicum; een verbod op studeren buiten Nederland - , ebde die over-

heidsinvloed later weer snel weg.''^ Het KB van 1830 betekende dan ook het

failliet van het tot dan toe gevoerde onderwijsbeleid.'^

De afscheiding van België bracht in de voormalige zuidelijke provincies de

zo fel begeerde vrijheid van onderwijs. Onder gebruikmaking daarvan werd in

Leuven een Katholieke Universiteit gesticht, die aan de katholieken over de

67. Aldus Groen van Prinsterer in een nota aan de koning dd. 13 oktober 1829. 'Binn.

Zaken 13 Oct. 1829 no /A. la D', geciteerd bij De Nooy, blz. 108. Groen vereenzel-

vigde in deze nota publiek onderwijs met openbaar onderwijs; voor het eerst werd weer

onderscheiden tussen openbaar en bijzonder onderwijs.

68. Vgl. De Nooy, blzz. 125 e.v.

69. KB van 9 januari 1830, no. 92; vgl. De Nooy, blz. 126.

70. Vgl. De Nooy, blz. 127.

71. KB van 27 mei 1830, no. 119; vgl. De Nooy, blzz. 157 e.v.

72. De uitvoering van dit besluit werd nader geregeld bij KB van 28 juni 1830.

73. De genoemde maatregelen werden alle ongedaan gemaakt, de laatste met het KB van

27 mei 1830.

74. Vgl. De Nooy, blz. 145.

10

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen