De vrijheid van het bijzonder onderwijs - pagina 41

van de wetenschapsbeoefening een rol. De wetenschap kon mede voor de

opleiding dienstbaar gemaakt worden. Men moet onderkennen, dat dan ook

in wezen de opleidende taak van de universiteiten een oneigenlijke is; tot het

eigenlijke wetenschappelijk onderwijs behoort zij niet.

1.7.3. De academische graden

.7.3.1. D o c t o r a t e n en s t a a t s e x a m e n s

In 1849 stelde de Hooger Onderwijs Commissie voor om voortaan onder-

scheid te maken tussen zuiver wetenschappelijke doctoraten en afzonderlijk

af te nemen staatsexamens. De doctoraten zouden dan zijn te beschouwen

als afsluiting van de wetenschappelijke vorming, terwijl slechts het afleggen

van een staatsexamen voor een onafhankelijke commissie toegang zou

kunnen geven tot de uitoefening van ambten en bedieningen.^"-^ Dit onder-

scheid tussen wetenschappelijke graden en staatsexamens sloot aan bij het in

de vorige paragraaf geschetste onderscheid tussen wetenschappelijke vorming

en opleiding. In de praktijk betekende het voorstel, dat aan de openbare

instellingen van hoger onderwijs de opleiding zou worden onttrokken; het

wetenschappelijk onderwijs zou zich derhalve uitsluitend op de wetenschaps-

beoefening en de wetenschappelijke vorming moeten concentreren.

Het voorstel van de commissie vond aanvankelijk instemming. De Bosch

Kemper steunde het, omdat het hoger onderwijs zijn heilzame vruchten zou

verliezen, 'wanneer er slechts gestudeerd wordt voor het examen'.^^ In het

eerste ontwerp-Heemskerk en in het ontwerp-Fock werd de invoering van

staatsexamens voorgesteld; het ontwerp-Geertsema kende aan academische

graden een wetenschappelijke betekenis toe, maar de mogelijkheid werd

open gehouden om aan deze graden bij Koninklijk Besluit de bevoegdheid

tot het uitoefenen van ambten en bedieningen te verbinden.

Het tweede ontwerp-Heemskerk brak geheel met de staatsexamens en ver-

bond aan het behalen van een academische graad aan een rijksuniversiteit het

automatisch rechtsgevolg, dat men bevoegd werd tot het bekleden van amb-

ten en functies, waartoe zij, die niet in het bezit van een dergelijke graad

waren, in beginsel onbevoegd zouden zijn. Dit automatisch rechtsgevolg

wordt de effectus civilis van de academische graad genoemd. Dienovereen-

komstig bepaalde ook de wet, dat de graad van doctor 'in het algemeen de

aan dien graad bij deze en andere wetten verbonden bevoegdheid tot het

geven van onderwijs en tot het uitoefenen van ambten en bedieningen' ver-

schafte.^*'^ Deze graad zou verkregen kunnen worden door het afleggen van

202. Extreem is de opvatting van de secretaris van de commissie, Opzoomer: 'De her-

vorming onzer Hoogescholen; blzz. 38 e.v. Hij maakte onderscheid tussen zuiver weten-

schappelijke vorming en de beroepsopleiding. Het universitair ondervnjs zag hij allereerst

als een beroepsopleiding,' terwijl de wetenschappelijke vorming facultatief gesteld zou

kunnen worden. De staat zou slechts zorg te dragen hebben voor het onderwijs in die

vakken, die directe waarde voor de praktijk hebben.

203. T.a.p. blz. 922, waar hij ook schrijft, dat 'een akademische graad en het afleggen

van een staatsexamen twee afgescheiden zaken' moeten zijn.

204. Art. 91 HO-wet.

31

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen