Een blinkend spoor - pagina 76

ook de brieven over de eindeloze professorenruzies, wel- genomen wat de Vereniging vele jaren lang van al haar

iswaar in het openbaar uitgevochten, dus vrij algemeen hoogleraren vroeg:

bekend, maar welke op te halen weinig zin heeft. Soort- Wie zijn (Gerbrandy's) pleidooi voor de medezeggenschap

gelijke schroom remt ons de ontstemming weer in herin- leest waarin hij poogt deze eisch der (!) moderne tijdgeest

nering te brengen over de harde polemieken in de kerke- in verband te brengen met het Calvinisme . . .

lijke pers, vooral in verband met de Vrijmaking. Iets Derde politieke bezwaar dat de schrijver tot bedanken

soortgelijks geldt ook de onrust, ontstaan toen enkele voor het lidmaatschap zegt te nopen, is dat Gerbrandy

hoogleraren blijk gaven van sympathie voor de Partij van pleit voor vrouwenkiesrecht.

de Arbeid. Bij dat laatste keerden zich mensen af van de Vele jaren later voegde zich daarbij een nieuwe pohtieke

Vereniging omdat de leiding daartegen huns inziens grief: zijn zitting nemen in het kabinet in 1939. Een

niet krachtig genoeg optrad, terwijl aan de andere kant briefschrijver, ditmaal uit het westen, protesteert daar-

mensen bedankten, die zelf geen sympathie voor die par- tegen hoogdravend en rijmend:

tij hadden, maar die de deining in de Vereniging over een Mr. Groen van Prinsterer stichtte de Antirev. Partij,

zelfstandige partijkeuze, afwijkend van de meest voor- Dr. Kuyper organiseerde haar op geniale wijze.

komende „in onze kringen", zagen als aantasting van Dr. Colijn zette op voortreffelijke wijze dat werk voort,

de geestelijke vrijheid, waarvan de herwaardering mede de Roomschen gaven dien Dr. Colijn den ezelstrap en .. .

kenmerkend was voor de reformatie. een professor van de V.U. zegt practisch amen,

Om deze kritiek op personen, wanneer die om genoemde door zitting te nemen in het kabinet,

reden in het vage blijft, exemplarisch toch meer concreet dat daar een streep onderzet.

te maken en tevens om te laten zien hoeveel daarin be- Rood introduceert

trekkelijk is en bij het voortschrijden van de tijd wordt en straks 's lands kracht verteert. . .

geherwaardeerd, wagen we het eenmaal man en paard te En dan te bedenken dat „straks" het nederlandse volk,

noemen. Het betreft een hoogleraar, die door zijn natio- „Roomsch, Rood met A.R. " niet dankbaar genoeg kon

nale reputatie uitstijgt boven de voorzichtigheid — of is zijn voor dit „amen" van een „professor van de V.U." .. .

het soms niet meer benepenheid? — van het „nomina sunt

odiosa": de geniale dwarsligger prof P. S. Gerbrandy.

Dat zijn standbeeld in Sneek staat, wist niet uit dat bij een Twee belangrijke veranderingen in de organisatie

herhaald protest tegen zijn benoeming tot hoogleraar in van Vereniging en VU

1930 in een brief van zeven vel van een schrijver uit het

friese land de krasse bewering staat: Sluiten we dit hoofdstuk af met een beschrijving van de

Waar dankt Mr. Gerbrandy zijne bekendheid aan? Aan organisatie der Vereniging, die met de VU voorhoede en

het zuiver belijden van onze Calvinistische levens- en we- achterban bindt. De beschrijving van de organisatie in de

reldbeschouwing? Of aan de velerlei afwijkingen daarvan? eerste driekwart eeuw is elders beschreven. '

Vrij zeker toch het laatste. Waarom hij dan ook nooit het Zonder enige bedenking kan gezegd worden dat er in de

vertrouwen van het friese volk heeft gehad. laatste kwart eeuw meer is veranderd dan in de daaraan

Reden van dit protest is vooral de pohtieke kleur van voorafgaande 75 jaar. Dat hangt samen met verschillende

prof Gerbrandy. In plaats van calvinistische democratie, dingen die in de vorige hoofdstukken al ter sprake zijn

spot de briefschrijver, wil hij „demoncratie" (heerschap- gekomen; en beter dan die hier in dit kader te herhalen of

pij van de duivel). Concreet gaan schrijvers bezwaren (in de talloze kleine wijzigingen in de structuur der Vereni-

een andere brief) tegen een stelling van Gerbrandy, die ging op te sommen, lijkt een poging het meest wezenlijke

de briefschrijver aldus onder woorden brengt: in die veranderingen zonder veel details naar voren te

dat er met de komst van Christus een nieuwe orde van brengen.

zaken is ingetreden, een orde van gemeenschap en solida-

Het is intussen niet eenvoudig dat meest wezenlijke zó

riteit, met als leidend motief de liefdewet van Christus, die

onder woorden te brengen, dat er een voorstelbaar en

nu overal moet worden toegepast, enz. enz. enz.

Aan Gerbrandy wordt zo als ongehoorde ketterij kwalijk

' Gedenkboek-1955, blz. 69 en volgende en blz. 144 e.v.

72

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen