Een blinkend spoor - pagina 44

Het geruchtmakend examen- Winckel (1911) het gebondenheidsstandpunt der studenten principieel

en consequent te bepalen, zowel wat de examens als de

In de lange ontwikkehngsgang van het gebondenheids- promoties betrof. Dat de theologische hoogleraren op

standpunt der studenten is het geval-Winckel wel het drie van deze besprekingen ostentatief wegbleven, tekent

meest geruchtmakende en typerende geweest. de spanning die tussen de theologische faculteit enerzijds

De theologische student A. Winckel stond in de kleine en de beide andere bestond.

kring van de VU te boek als een buitenbeentje. Niet

omdat hij zich schuldig zou maken aan zaken in het

hiervóór genoemde tuchtreglement in art. 6 opgesomd, De onmiddellijke nasleep

als spotten met het heilige, het maken van schulden,

dronkenschap of het bezoeken van café-chantants. Het Winckel het het er niet bij zitten. Zonder candidaatsbul

hem ten laste gelegde zou hem in onze tijd eerder een zou hij moeilijk predikant kunnen worden en genoopt

oecumenisch schouderklopje hebben opgeleverd. Hij was zijn elders zijn theologische studie over te doen. Aanvan-

nl. voorgegaan in een samenkomst van het Leger des kelijk schreef hij vele brieven, waarin hij de gewone can-

Heils en dat wel in dezelfde tijd als waarin de dienst in de didaatsbul alsnog opeiste, terwijl hij later voor de aan de

Gereformeerde kerk werd gehouden. — Natuurlijk is zo'n VU verloren jaren een schadevergoeding van f2500.-

bepaling als „in onze tijd" onhistorisch. Het gebeurde voor zijn levensonderhoud in die jaren vorderde en

immers in een andere tijd en men moet daarom de maat- f750.- voor kosten, gemaakt voor betaling van college-

staven van die tijd in ogenschouw nemen. En dan geldt gelden en boeken. Na eenjaar vergeefs vragen nam hij in

dat het Leger des Heils toen zacht gezegd weinig waar- juli 1912 de advocaat mr. G. Seret in de arm. Dat hielp.

dering genoot in kerkelijke kring. De curator mr. S. de Vries Czn. blijkt dan van oordeel dat

Een rel die uitsloeg naar buiten werd het echter pas toen de theologische faculteit gefaald heeft. Zijn juridisch ar-

Winckel het candidaats-examen in de theologie aflegde gument dat het examenreglement de afwijzing van

in juni 1911. Juni, de maand waarin dat jaar ook de Winckel niet rechtvaardigt, is zakelijk juist. Maar in zijn

synode der Gereformeerde kerken vergaderde. Bij dat schrijven weegt een pragmatische motivering wel heel

examen bleek Winckel weliswaar in het algemeen sympa- zwaar: Een gerechtelijke procedure, betoogt hij, zou de

thiek te staan tegenover de gereformeerde beginselen, VU veel kwaad doen. Curatoren en directeuren schaar-

maar die — met name de drie formulieren van enigheid — den zich in meerderheid achter hem en de laatsten deden

niet zonder meer te aanvaarden. Bij het tentamen in de een dringend beroep op de theologische faculteit de bul

dogmatiek was dat duidelijk gebleken. De theologische toch nog maar uit te reiken. De faculteit trachtte de kool

faculteit meende hem daarom de officiële candidaatsbul en de geit te sparen. Ze zond de bul aan directeuren met

niet te mogen uitreiken en verstrekte hem in plaats daar- het verzoek die dan maar uit te reiken

van een bewijsstuk, inhoudend dat zijn kennis voldoende . . . de verantwoordelijkheid voor deze daad, ook in hare

was bevonden. gevolgen naar buiten, voor Directeuren en Curatoren la-

Deze affaire veroorzaakte binnen de VU grote beroering. tende . . .

Examenreglementen waren immers vastgesteld door cu-

ratoren en betroffen alle faculteiten. Besliste de theolo- Maar ook toen zo in november 1912 de theologische

gische faculteit een candidaat bij voldoende kennis te faculteit na anderhalfjaar overstag ging, was principieel

kunnen afwijzen om diens onzuiverheid in de leer, waar nog allerminst duidelijkheid geschapen. Binnen het col-

het reglement uitsluitend van kennis sprak, dan zou dit lege van hoogleraren was verbittering over de houding

als precedent ook voor andere faculteiten kunnen gelden. van de theologische collega's. Als dezen meenden dat een

Kort na dit geruchtmakend examen, al in begin novem- examen ook de binding aan de leer moest toetsen — de

ber 1911, nodigde prof R. H. Woltjer zijn collega's te professoren van de twee andere faculteiten deelden dat

zijnen huize om deze zaak te bespreken. Hij zond hun ter standpunt niet — dan mocht men, bij die overtuiging

voorbereiding van die bespreking een vijftal stellingen, blijvend, zijn principe niet verloochenen uit vrees voor

met de bedoeling in een brede bespreking eindelijk eens een proces. Met name de jonge professor Woltjer formu-

40

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen