Een blinkend spoor - pagina 26

Het beginsel voor Vereniging en VU een men zich in het begin die diversiteit wel duidelijk bewust

levensbelang geweest is. Maar die treedt dan wel gauw aan het licht. De

structuur van dat Calvinisme blijkt brokkelig en geleed:

Wie achter de geschiedenis staat weet dat die beginsel- Rekkelijken en Preciezen, Arminianen en Gomaristen,

kwestie de Vereniging, zoals we zeiden, kwellend bleef Remonstranten en Contraremonstranten. Vogels van

begeleiden tot vandaag toe, of daar nu de Asser synode, zeer diverse pluimage, en onafwendbaar komt om met

de Nieuw-Guineapohtiek of als — ondanks de onveran- Vondel te spreken „De Rommelpot in 't Hanekot".

derlijkheid van art. 2 die gereformeerde beginselen daar- De geschiedenis herhaalt zich, ondanks het „l'histoire se

uit verdwenen zijn — het penetreren van leden van de répète", in feite nooit. Hoogstens kan het zien van de ene

C.P.N, in bepaalde bestuursorganen van de VU aanlei- structuur het historisch oog oefenen de in wezen toch

ding toe zijn. andere structuur duidelijker en eerder te zien. Onder dat

Dan laten we bij deze korte behandeUng wel het „begin" voorbehoud kan men voorzichtig de vraag stellen of het

uit de titel van dit eerste hoofdstuk los, maar niet het 19e-eeuwse Calvinisme, de Vereniging en de VU ook niet

beginsel. Dat beginsel zal ons drie hoofdstukken lang een nooddak, een noodconstructie geweest zijn. Een

blijven bezig houden, maar het is dan ook het specifieke noodzakelijke noodconstructie, maar dan toch één waar-

van Vereniging en VU. Als tweede hoofdstuk komt het bij men het noodfundament der gereformeerde beginse-

vervolg van de worsteling om de concretisering van die len in draagkracht heeft overschat. Onder het nooddak

beginselen in de periode na omstreeks 1900 aan de orde, zal men gaandeweg eikaars verschillende pluimage on-

onder de degelijke titel „Beginselverzaking", met achter derkennen: Afgescheidenen, Dolerenden, Hervormden,

dat stoere woord een tot nadenken stemmend vraagte- Gereformeerden en Christelijk Gereformeerden, om van

ken: „Beginselverzaking?" vaak belangrijker en subtieler onderscheidingen binnen

Het derde hoofdstuk geeft een overzicht van de strijd die elk van die groepen maar te zwijgen.

een eeuw lang gevoerd is over de vraag, of en in hoeverre Is zo, in de historische ontwikkeling gezien, in de volgen-

de werkers aan de VU gebonden zijn aan de beginselen. de fase (hoofdstuk II, „Beginselverzaking?") het verdwij-

nen van de gereformeerde beginselen uit art. 2 een onher-

stelbaar verlies? — Velen, die in die vraag de suggestie

De Vereniging een gevaarlijk nooddak? horen dat het géén verlies is, komen met de wedervraag

die men bijna klassiek-gereformeerd zou kunnen noe-

Maar eerst moeten we aan het einde van deze schets over men: „Waar blijven we dan?" En betekenisvol wijzen ze

het beginsel bij het begin der Vereniging nog even terug- naar de voorlopige slotfase: Leden van de C.P.N, in be-

komen op die neiging te gUmlachen om de heilige onno- stuursfuncties aan de VU. Zie je nou wel, waar blijven we

zelheid van de mannen van die eerste tijd. Het zou van dan?

verwatenheid getuigen als men die neiging niet zou on- En wie op die vraag antwoordt: „In Gods hand", krijgt

derdrukken. Men kan beter de wenkbrauwen fronsen en een vinnige vingerwijzing naar de verantwoordelijkheid,

proberen onder die gebeurtenissen en uitspraken naar de naar het „Ora et labora", het „bid en werk", of naar het

structuren te zoeken. bredere „Orate et vigilate", „bidt en waakt".

Dan dringt zich — wie zal het bevreemden als in het Maar er zijn ook andere vormen van verantwoordelijk-

voorgaande het historisch Calvinisme ter sprake is geko- heidsbesef en van het „Orate et vigilate" dan de vraag-

men? — een historische vergelijking op. Bij het zoeken stellers zo op het eerste gezicht zien.

naar religieuze zekerheid, naar emancipatie en een voor-

al in geestelijk opzicht betere maatschappij, heeft in de

16e-eeuwse Nederlanden veler en velerlei verzet zich ge-

kristalliseerd om de meest doelbewuste groep, die der

Calvinisten. Het nederlandse Calvinisme vormde toen als

het ware een nooddak waaronder vogels van diverse plui-

mage schuilden; waarbij de vraag gesteld kan worden of

22

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen