Een blinkend spoor - pagina 38

De Vereniging eiste voor de VU hoogleraren, die weten- slang „in eigenlijken of letterlijken zin zou opvatten en

schappelijk „volwaardig" waren en principieel beginsel- al de daarin vermelde gebeurtenissen als zintuigelijk

vast. Maar waren die er, of zocht men schapen met vijf waarneembare werkelijkheden — weigerde af te leggen,

poten in een wel heel kleine kudde? Want klein was het werd hij door de generale synode van Assen (1926) eerst

volksdeel waaruit men de professoren moest kiezen als geschorst en daarna met zijn kerkeraad, die hem hand-

men de beginselen interpreteerde als beslist calvinis- haafde, afgezet.

tische; en het eerste experiment buiten de grenzen te Wat voor de jonge generatie van nu een onbetekenend en

zoeken was een mislukking geworden, toen de duitse meestal geheel onbekend anekdotisch voorval uit de klei-

hoogleraar Dilloo (1880-1885) genoopt werd ontslag te ne kerkgeschiedenis is, was rond 1926 soms reden om

nemen nadat aan zijn gebondenheid aan de gereformeer- oude vriendschapsbanden te verbreken en elkaar niet

de beginselen sterke twijfel was gerezen. meer te groeten.

Wat moest bij benoemingen het zwaarste wegen? Prof. H. Maar ter zake: Wat had de VU met de zaak-Geelkerken

Bavinck signaleerde in 1910 dit probleem en sprak daar- te maken? Eerst een opmerkelijke uiterlijke band: Van de

bij als zijn overtuiging uit, dat bij benoeming het begin- 12 theologische studenten, met wie Geelkerken in 1899

selcriterium zwaarder moest wegen dan dat van de we- de studie was begonnen, waren er niet minder dan drie

tenschappelijke bekwaamheid. hoogleraar aan de VU toen de kwestie speelde: F.W.

Er schuilt iets van een vicieuze cirkel in deze relatie van Grosheide, V. Hepp en A. A. van Schelven. Die band

grondslag en benoeming: Onverkorte handhaving van de heeft de belangstelling aan de VU vanzelfsprekend doen

grondslag belet de nodige docenten aan te trekken en, zijn. Daar komt als belangrijker reden de omstandigheid

omgekeerd, al in 1912 werd de klacht gehoord dat onder- bij, dat een aantal docenten woonachtig was in Amster-

bezetting in het docentencorps, de zo hoog nodige en dam-Zuid, de betrekkelijk kleine gereformeerde ge-

vaak bepleite bezinning over de christelijke beginselen meenschap naast het massale Amsterdam-Groot. Die do-

op de verschillende terreinen van wetenschap belette. centen vielen, zoals dat heette, onder het opzicht van de

afgeweken kerkeraad van Amsterdam-Zuid en van de

daar zeer gehefde en geziene dominee Geelkerken. Die

De kwestie-Geelkerken en de gebondenheid der kerkeraad bleef, zoals gezegd, achter hem staan en werd

docenten mét hem afgezet. Drie professoren en één lector van de

VU (onder hen was geen theoloog), die zich door art. 2

Om bij dit thema het betoog het verhaal niet geheel te verbonden hadden al hun onderwijs geheel en uitsluitend

laten verdringen, willen we één zaak van wat dichterbij te gronden op de gereformeerde beginselen, volgden dr.

bekijken om op die manier het beeld zo mogelijk iets te Geelkerken, die geacht werd van de genoemde beginse-

verhelderen. len af te wijken. Het is dan ook begrijpelijk dat er in die

We sluiten aan bij wat in het vorige hoofdstuk over de geladen sfeer klachten kwamen en zo plantte wat aan-

kwestie-Geelkerken werd gezegd. Om de situatie even in vankehjk kerkelijke onrust was zich voort in de Vereni-

herinnering te brengen: De amsterdamse predikant J. G. ging-

Geelkerken, leeriing van de VU en daar in 1909 gepro- In het jaarverslag over 1926 was wat bezwerend geconsta-

moveerd, kwam in moeilijkheden toen een gemeentelid teerd, dat gereformeerden in het algemeen ernstige, sobe-

bezwaren inbracht tegen een preek, die dr. Geelkerken in re en degelijke lieden zijn, maar dat de keerzijde van die

de Parkkerk over het verhaal van de zondeval uit Genesis verdiensten was een zeker conservatisme en onberede-

3 had gehouden. Wat begon als een kleine rimpeling in neerd vasthouden aan het traditionele; dat de houding

het water van de kerkeraad van de Gereformeerde kerk van vier docenten van de VU niet in strijd was met art. 2,

van Amsterdam-Zuid, werd tot een heftige beroering in maar dat het feit dat ze buiten de Gereformeerde kerken

gereformeerd Nederland, waar ouder gewoonte de theo- waren geraakt voor de achterban van de VU toch wel

logische ballon zo grondig werd opgeblazen tot hij knap- teleurstellend was. Colijn, die toen directeur was, zag de

te. Toen Geelkerken de gevraagde verklaring — dat hij bui aankomen en stond voor de zware opgave twee groe-

het bijbelverhaal uit Genesis 3 inclusief de sprekende pen mensen, die botsten, recht te doen en zo mogelijk de

34

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen