Een blinkend spoor - pagina 27

Beginselverzaking?

Geschiedenis gaat over menselijk handelen in tijd en tijd en ruimte Daarmee heeft de geschiedenis zich bezig

ruimte te houden, waarmee allerminst ontkend is dat de handen,

die het borduurwerk wrochten hogere leiding volgen

Misschien is bij de lezer, die door ervaring geleerd veel Maar het naspeuren van menselijk handelen in tijd en

van zijn argeloosheid is kwijt geraakt, even een rood ruimte is object van wetenschap, kenbaar voor gelovigen

lichtje gaan branden toen er in het voorgaande sprake en ongelovigen en de resultaten van zulk onderzoek

was van historische ontwikkeling Die term is immers staan ter discussie, dat met het menselijk handelen God

nogal eens gebruikt om in de geschiedenis een verhes aan zijn bedoelingen heeft is geen zaak van wetenschap,

normbesef te maskeren Voor een goed begrip is het on- maar van geloof en staat als zodanig hier niet ter discus-

vermijdelijk bij de behandeling van een eeuw „prak- sie Spanning tussen geloof en wetenschap heeft, waar die

tische" geschiedenis daaraan een minimum aan theorie te de natuurwetenschappen betreft, meer de aandacht ge-

laten voorafgaan, want op de bodem van ieder historisch had dan de spanning op het gebied van de wetenschap

onderzoek liggen — of de praktische histoncus en zijn der geschiedenis, maar ze is ook daar niettemin duidelijk

lezers dat nu prettig vinden of niet — altijd theoretische, voelbaar

geschiedfilosofische vragen

Als er sprake is van historische ontwikkehng is het nodig

dat men zich eerst realiseert wat men onder „historisch" De geschiedschrijver kijkt door een eigen bril

en „historie" verstaat In dit kader kunnen we, zonder

diepzinnige beschouwingen te houden, tevreden zijn met In de „Proloog" is gesteld dat de geschiedschnjvmg die

de omschrijving van een bekend engels historicus, die de WIJ hier bedrijven met objectief en met onpartijdig, of wil

historie van de mensheid eenvoudig omschreef als al wat men niet waardevrij is Dat karakter kan hier nu iets

mensen ooit, waar ter wereld ook, hebben gedaan, ge- nader toegelicht worden

zegd, gedacht, gevoeld en gewild — Een eenvoudige om- Voor het vaststellen van wat we als gebeurtenissen heb-

schrijving, misschien wat teleurstellend m haar simpel- ben aangeduid heeft de wetenschap der geschiedenis

heid, de verleiding is dan ook groot hierop kritiek te haar eigen, vaak verfijnde methoden en technieken Al

oefenen en er het een en ander aan toe te voegen Maar naar zijn specialisme moet de historicus een aantal van

voorlopig kunnen we het er mee doen die methoden ambachtelijk beheersen Om er als voor-

Allereerst zegt deze omschrijving dat het in de weten- beeld twee te noemen Kennis van het oude schrift stelt

schap der geschiedenis gaat om menselijk handelen en hem in staat de op het eerste gezicht onleesbaar gekrab-

dat ze werkt met twee grondbegrippen (categorieën), tijd belde oude oorkonde nauwkeurig te lezen, een specialis-

en ruimte Het menselijk handelen vond toen of toen me als tijdrekenkunde maakt het hem mogelijk zo'n oud

(tijd), hier of daar (ruimte) plaats Dat geldt ook als men- schriftstuk op vaak vernuftige wijze soms vrij precies te

sen in de geschiedenis handelen met de bedoeling naar dateren (tijd) en te locahseren (ruimte)

Gods geboden te leven Ook als men dat leven of een Maar anders wordt het als hij het stuk wil interpreteren

bepaalde daad op een hoger niveau geplaatst wil zien dan Is het stuk wel echt, is de schnjver betrouwbaar, heeft

een volksverhuizing of het sluiten van een vrede, blijft het diens verslag geen eenzijdige partijkleur, klopt de inhoud

toch gebonden aan tijd en ruimte Als Luther tot een van het stuk met die van andere stukken over hetzelfde

begin van kerkhervorming komt, heeft dat plaats in 1517 feif

(tijd) en in Wittenberg (ruimte) Het is een uiting van BIJ zo'n interpretatie gaat de persoonlijkheid van de on-

menselijk handelen Luther doet dat op een manier, die derzoeker een belangrijke rol spelen en dat klemt nog

bij hem past, op een plaats en een tijd, die hij bepaalt meer als hij aan een algeheel waarde-oordeel toekomt

Daarmee is niet gezegd dat God door die mens Luther op Twee onderzoekers, die op gelijke wijze geschoold, met

Gods tijd en op een door Hem bepaalde plaats zijn plan- dezelfde methoden en technieken dezelfde oorkonde be-

nen niet zou volvoeren Maar de kant van het borduur- studeerden, behoeven volstrekt nog met tot een zelfde

werk der geschiedenis, die naar ons mensen is toege- waardering te komen Meer dan drie eeuwen b v is de

keerd, vertoont het patroon van menselijk handelen in Tachtigjarige oorlog door vele histonci uit Nederland,

23

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen