Een blinkend spoor - pagina 88

stijl niet altijd even fijn. Als men een trouwe gever een diezelfde pot betaald. Bij het basisonderwijs geldt dan

pluim op de hoed wil steken is dat begrijpelijk en oor- ook zo'n regeUng en men spreekt dan van financiële

baar, maar het getuigt toch niet van goede smaak als men gelijkstelling van bijzondere en openbare scholen.

dat doet met woorden als

Jentje Nooitgedacht beleed zijn Heiland ook in zijn por-

temonnaie. De bijzondere lagere scholen pas na veel strijd ge-

En toelaatbare zachte drang verandert in moeilijk aan- subsidieerd

vaardbare morele dwang als de predikanten van de Ge-

reformeerde kerken in 1935 voor de voeten geworpen Maar het is bekend dat een schoolstrijd van 80 jaren

wordt dat slechts ongeveer 150 hunner lid der Vereniging nodig is geweest om in 1920 die regeling te bereiken.

zijn, de meesten verbonden aan kleine, slecht betalende Nemen we logischer wijze het startpunt van de zorg voor

gemeenten, terwijl hun collega's in goed betalende, grote de leeftocht van de VU bij 1879, dan moet men zich wel

gemeenten ondanks allerlei bijverdiensten de Vereniging realiseren dat niet gedacht kan worden in het kader van

niet steunen. de situatie van na 1920, maar dat men moet proberen zich

Maar genoeg hierover. Het vooropstellen van deze kri- in de situatie van 1879 of 1880 in te denken.

tische kanttekeningen moet verklaard worden uit de Hoger onderwijs en universiteit stonden toen nog verder

vrees dat bij het vele goede dat moet volgen de historische van veel mensen af dan de gewone lagere scholen, die

werkelijkheid zónder die kanttekeningen vertekend zou veel meer volkszaak waren. Voor die lagere scholen kan

kunnen worden. Want de geschiedenis van een lange men soortgelijke redenering als boven gehouden toepas-

eeuw zorg voor Vereniging en VU, vaak onder heel moei- sen: Dat onderwijs wordt betaald uit de belastinggelden

lijke omstandigheden, dwingt grote bewondering af, niet van alle burgers, dus de bijzondere scholen kunnen, als

alleen voor verantwoordelijkheidsbesef en offervaardig- ze aan de eisen voldoen, aanspraak maken op de open-

heid, maar ook voor bijzonder grote vindingrijkheid en bare middelen. Natuurlijk hebben de voorstanders van

taaie volharding in het vragen om die leeftocht. christelijke lagere scholen die conclusie ook getrokken.

Het opsommen van de bijna eindeloze rij van getallen die Maar toch minder vanzelfsprekend dan wij, omdat hun

in de bescheiden der Vereniging zijn vastgelegd geduren- historische omstandigheden anders waren. Men zou het

de een zo lange reeks van jaren, verlangt niemand. Om zó kunnen zeggen: Die redenering had in de vorige eeuw

enig inzicht te doen krijgen in de zorg voor de leeftocht is een andere kleur dan ze nu heeft, omdat er een anders

het gewenst ons bij de hoofdzaken van die zorg te be- gekleurd hcht, het licht van de 19e eeuw op viel. De

palen. regering en de meerderheid van de volksvertegenwoordi-

ging waren tegen de bijzondere school gekant en wat kon

men anders doen dan aandringen op rechtsgelijkheid? En

Waarom de VU niet betaald uit de openbare mid- verder moesten de voorstanders van christelijke lagere

delen? scholen maar wachten op betere tijden.

Die schenen in 1856 aangebroken toen mr. van der

Brugghen, een warm voorstander van de christelijke

Stellen we eerst de simpele vraag waarom die financiële

school, voorzitter werd van de ministerraad, vooral om in

zorg voor de VU bij „gewone mensen" eigenlijk nodig

dat ministerie de schoolkwestie op te lossen. Aanvanke-

was. Men kan immers van de volgende redenering uit-

lijk meende hij de christelijke scholen met subsidie tege-

gaan: Als het hoger onderwijs in Nederland betaald

moet te kunnen komen, maar Groen van Prinsterer acht-

wordt uit de belastinggelden door de nederlandse burgers

te dit plan „noch voor uitvoering, noch zelfs voor aan-

opgebracht, dan heeft de VU, als haar onderwijs aan

neming vatbaar" en bij de behandeling van Van der

redelijke eisen voldoet en ze de kosten binnen de perken

Brugghens schoolwet in 1857 kreeg Groen gelijk: Politiek

houdt, evenals de andere universiteiten recht op betaling

gezien was financiële steun aan de christelijke school niet

van dat onderwijs uit de belastinggelden. Immers als de

haalbaar, laat staan financiële gelijkstelling. In het licht

studenten van de VU naar andere universiteiten gegaan

van die historische werkelijkheid moet men de oprichting

waren, werd het onderwijs dat ze daar genoten ook uit

84

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen