Een blinkend spoor - pagina 124

die schattige babyfoto van 16 jaar geleden? — Groei gaat bedoelingen enigszins duidelijk te maken.

steeds gepaard met veranderingen, die lang niet altijd als Onder mentaliteit verstaan we dan hier: een wijze van

verbeteringen gezien worden. Maar wie zou daarom de denken en voelen; onder structuur, een wijze waarop een

groei van zo'n lieve kleuter willen stil zetten? Dat de samengesteld geheel is opgebouwd. Twee simpele voor-

moeder wel eens verzucht: Zo zou hij moeten blijven, is beelden: Van iemand, die naar ons inzicht op een verwer-

begrijpelijk; maar wil ze het echt? pelijke wijze denkt en gevoelt, zeggen we verontwaar-

Veel moeilijker is dat tweede: Niet de tijd waarover, maar digd: „Wat een mentaliteit!" — En om de werkwijze van

waarin geoordeeld wordt. Die maakt het nodig aan aller- een bepaalde vereniging te verklaren zeggen we: „De

lei veranderingen in mentahteit en structuur opzettelijk structuur van die vereniging is zó, dat. .." enzovoort.

aandacht te schenken, wil zo'n oordeel billijk zijn. Zoals in de regel het geval is, zijn simpele voorbeelden

Aan het begin van dit hoofdstuk schreven we dat het hier wel gemakkelijk en in een betoog soms ook nodig, maar

de plaats is om dat te doen. Waarom juist hier? tegelijk zeer gevaarlijk. Wie de materie enigszins kent,

In de eerste plaats omdat in het bijzonder het voorgaande komt bij deze voorbeelden onmiddellijk met een zeer

hoofdstuk daarvoor de goede atmosfeer heeft geschapen. logische tegenwerping: Die voorbeelden wekken de in-

Een voorbeeld: In dat hoofdstuk werd geconstateerd dat druk dat mentaliteit en structuur twee verschillende

omstreeks 1960 blijkt dat de opvatting van de taak der grootheden zijn en miskennen hun samenhang. Want

Vereniging sterk gewijzigd is, dat die dan als wereldwijd men kan sprekend van iemands persoonlijkheid zeggen

wordt ervaren; en dat dit samenhangt enerzijds met een dat zijn karakterstructuur zo en zo is, maar dan is zijn

gewijzigde mentahteit — minder waarde hechten aan mentaliteit, zijn manier van denken en voelen dus, een

stamverwantschap en Calvinisme, méér aan medemense- bepaalde kant van zijn structuur en geen los daarvan

lijkheid en strijd tegen ongelijkheid — en anderzijds met staande zelfstandige grootheid.

veranderde structuren — 100% subsidie — die het nodig

en mogelijk maken het ideaal „de VU voor de wereld"

gestalte te geven. Samenhang tussen gebeurtenis, structuur en

In de tweede plaats omdat het volgende hoofdstuk VIII men taliteit

zal handelen over de groei van de VU en groei met

mentahteit en structuur nauw samenhangt. Voor een goed begrip van de Verenigingsgeschiedenis

betrekken we in dit betoogje over mentaliteit en structuur

nog die andere factor, als eerste genoemd in hoofdstuk I,

Wat in dit boek bedoeld wordt met mentaliteit en de historische gebeurtenis.

structuur Om nu de bijna onontwarbare samenhang van die drie

iets te verduidelijken, is het raadzaam te concretiseren,

Om voor de hand liggend misverstand te voorkomen, in maar liever niet aan de vrij onbekende geschiedenis van

het bijzonder bij lezers die de discussie over het structura- de Vereniging, maar aan bekender stof

lisme in de laatste jaren hebben gevolgd, is het nodig zo Uitgaande van de historische gebeurtenis kiezen we de

duidelijk mogelijk te zeggen wat wij met die beide termen moord op Willem van Oranje. De bronnen (ooggetuigen-

hier bedoelen. Daarbij houden we ons ver van het inter- verslagen, verhoren van de moordenaar, brieven van tijd-

nationale, vaak zeer diepgaande, maar soms ook verwar- genoten) stellen ons na vier eeuwen nog in staat die ge-

rende debat over de betekenis en inhoud van de termen beurtenis vrij exact te verhalen (al blijven er daarbij nog

structuur en mentahteit. Evenals we in het voorgaande veel onbeantwoorde vragen): de tijd, 10 juli 1584, 's mid-

hoofdstuk bij het woord „nationaal" deden, doen we ook dags na de maaltijd tussen één en twee uur; de plaats: op

hier: Om zuiver praktische redenen geven we een om- de trap van het Sint Aagtenklooster te Delft; het verslag

schrijving, die geen enkele wetenschappelijke pretentie van de lijkschouwing vertelt ons zelfs precies, op centi-

heeft, die voorbijgaat aan de fijne nuanceringen (die meters nauwkeurig, waar in de hnker borsthelft de do-

vooral in de franse geschiedwetenschap zijn aange- dende kogel binnendrong.

bracht), maar welke omschrijving alleen dient om onze Van de historische gebeurtenis zouden we twee karakte-

120

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen