Een blinkend spoor - pagina 14

Het begm "wat dwong tot Eerste bladzij van het

onderlinge notulenboek archief VU

gedachtenwissehng en tot

biddend overleg"

De directe aanleiding tot de stichting der Vereniging goddelijke openbaring Grootscheeps, zonder dat het

geld er voor is en zonder dat er professoren en studenten

Kort daarna heeft een gebeurtenis buiten de kerkelijke zijn aan te wijzen, die zich na zoveel mislukkingen aan

kring de zaak weer urgent gemaakt de wet op het hoger zo'n hachelijk avontuur zullen wagen

onderwijs van 1876 Die wet maakte de stichting van In oktober 1878 neemt m Utrecht een voorlopig comité

bijzondere universiteiten formeel mogelijk en gelijk ook het besluit een vereniging voor hoger onderwijs op de

voor de orthodoxie nog meer nodig Want het losmaken grondslag der gereformeerde beginselen te stichten en

van de theologische faculteit van de goddelijke openba- kort daarna, op 5 december 1878, heeft dan in een kleine

nng ging nog weer verder doordat bij die wet in het vergadenng met een veertigtal bezoekers, eveneens in

onderwijsprogramma geschrapt werd wat van kerkelijk Utrecht gehouden, die stichting inderdaad plaats en 12

en dogmatisch karakter was, zodat de afgestudeerden februari 1879 verwerft de „Vereeniging voor Hooger On-

voor hun toekomstig werk als predikant maar eenzijdig derwijs op Gereformeerden grondslag" koninklijke

waren toegerust en de theologische faculteit los kwam te goedkeunng op haar statuten

staan ook van de Hervormde kerk De wetgever meende

dit bezwaar te kunnen ondervangen door aan de Her-

vormde kerk het recht te geven aan elk der dne rijksuni- Het beginsel der Vereniging

versiteiten twee kerkelijke hoogleraren te benoemen om

onderricht te geven in de vakken die de staat van het Dat was dan, heel kort samengevat, het begin van de nu

onderwijsprogramma had geschrapt Was deze construc- jubilerende vereniging Terloops zij gezegd dat het te

tie met staatshoogleraren en meer ondergeschikte kerke- wensen is dat dit jubileum een historicus zal prikkelen

lijke hoogleraren al weinig aantrekkelijk, in de uitwer- dat begin eens diepgaand wetenschappelijk te onderzoe-

king werd die voor de orthodoxie onaanvaardbaar toen ken en te beschnjven

de synode van de zes plaatsen er slechts een aan de Maar nu het beginne/ Dat woord heeft als een boze fee

orthodoxie toewees De mogelijkheid die orthodoxie aan de wieg der Vereniging en de van haar uitgaande VU

overeenkomstig de werkelijke getalsverhoudingen dan gestaan en beide een eeuw begeleid Kwellend begeleid,

twee plaatsen, buiten de njksuniversiteiten om, aan de tot vandaag toe

enige bijzondere universiteit (die van de stad Amster- Het woord is, afgezien van de betekenis, in z'n woordvor-

dam) te gunnen, bleek met te verwezenlijken ming al lastig Als men stelt dat die -sel woorden meestal

beduiden het resultaat van wat het grondwerkwoord zegt

(verzinsel is resultaat van verzinnen, broedsel is resultaat

Het begin der Vereniging van broeden, zaagsel van zagen enzovoort), loopt men

met het woord beginsel, evenals met de woorden raadsel

Toen enkele leidende figuren uit het kerkelijk en politiek en voedsel wat scheef Is gereformeerd beginsel resultaat

leven in Amsterdam eind 1877 deze hopeloze situatie van gereformeerd beginnen"' Eerder moet men denken

bespraken ten huize van de njke bierbrouwer Willem aan een andere betekenis van het woord beginsel Een

Hovy, een actief hd van de Hervormde kerk, een man ook overtuiging die tot bepaalde handehngen leidt, zodat die

van grote sociale bewogenheid, voltrok zich een van die handelingen als het ware voortkomen (beginnen) uit die

verrassingen van de 19e eeuw Al was dan al enkele overtuiging In het spraakgebruik — er zijn verschillende

malen de oprichting van een interkerkelijke theologische voorbeelden van te geven — kan die betekenis worden

opleiding mislukt en schenen alle wegen naar dat toch toegespitst in dier voege, dat beginsel dan mede betekent

beperkte wetenschappelijke ideaal versperd, men grijpt een inspiratiebron voor iemands handehngen En als er

desondanks naar iets wat aanmerkehjk hoger is Naar een in de geschiedenis van de Vereniging en van de VU spra-

universiteit, vnj van kerk en staat, niet slechts naar een ke is van gereformeerde beginselen zal men die term in

theologische opleiding, die nog onlangs onbereikbaar die laatste zin moeten verstaan Gereformeerde overtui-

was gebleken, maar naar veel meer Men wil het geheel ging en uitgangspunten, die motivatie (aansporende mo-

der wetenschappen gaan beoefenen in het licht van de tieven) en tevens norm zijn voor het hoger onderwijs

10

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen