Een blinkend spoor - pagina 25

beginselen nog niet aan het licht had gebracht, maar dat

men het althans ééns was over de methode volgens welke

men die beginselen zou kunnen opdiepen. Zo baarde

deze berg niet veel meer dan een muis . . .

Bedoeld schrijven aan directeuren was ook getekend

door de beide hoogleraren Lohman. Het is dan ook be-

grijpelijk dat Lohman (de vader) bij de aanval in 1895 op

hem gedaan, schrijft dat niet één gereformeerd beginsel,

waarvan hij bij zijn onderwijs zou zijn afgeweken, wordt

genoemd en dat die beginselen

nog onbekend en nog niet vastgesteld zijn.

Enkele dagen later kan één van zijn verdedigers op de

jaarvergadering van 1896 een motie indienen die behoed-

zaamheid in de procedure-Lohman vraagt omdat de

term gereformeerde beginselen niet duidelijk en niet

nauwkeurig is. Maar de grote meerderheid, waarmee

deze toch voorzichtige motie werd verworpen (72 tegen

4) toont aan dat de vergadering zeker van haar zaak was.

De tragiek der vermeende zekerheden

De vergadering was zeker van haar zaak — of vermeend

zeker? Vermeende zekerheden hebben in de geschiede-

nis bloed en tranen doen vloeien: In de middeleeuwen

van de Joden bij de pogroms de vermeende zekerheid dat Het blijvend beginsel van Het zegel der universiteit

zij de oorzaak waren van rampen en onheil; in de eeuw Vereniging en VU

van de Hervorming omdat de inquisitie er zo zeker van

was dat de brandstapels voor de ketters ter ere Gods

rookten; in de 20e eeuw getuigen de gasovens en concen- eigen — te mogen dienen. Die heeft geen begrip gehad

tratiekampen van de vermeende zekerheid dat het voor de pijn bij de worstehng het ongrijpbare te willen

arische ras in alle opzichten superieur was. — In de kleine grijpen, eeuwige dingen te willen bemachtigen, er de

geschiedenis hebben die vermeende zekerheden géén hand op te kunnen leggen, verzekerd en beschermd,

bloed, wél tranen gekost: De zekerheid dat de oude gene- maar ook beschermend. Of khnkt niet veeleer naïveteit

ratie het zo goed wist, of dat een vergadering zo zeker dan eigengereidheid in de woorden van Bavinck, die als

wist dat een hoogleraar afweek van beginselen, waarvan voorzitter van de onderzoekscommissie die Lohman naar

men moest bekennen dat men die eigenlijk nog niet pre- het schavot zou brengen, na alle geharrewar letterlijk

cies kende. zegt

Er schuilt ook in de kleine geschiedenis een brokje tra- dat die Gereformeerde beginselen ergens moeten zijn?

giek. Niet alleen voor de slachtoffers als de beide Loh- En zal wie de geschiedenis van Vereniging en VU ook

mans en wie met hen heengingen, maar ook voor de maar oppervlakkig kent niet geneigd zijn te glimlachen

meerderheid, die hen tot heengaan noopte. Want wie bij om de heilige onnozelheid als het verslag van het vereni-

dit herleefde Calvinisme van de 19e eeuw alleen triumfa- gingsjaar na de wegzuivering van Lohman dankbaar me-

lisme en krachtsvertoon constateert, laat zich misleiden moreert dat

door de schijn. Die heeft niet gezien de argeloosheid van de pijnlijke worsteling voor de zuiverheid onzer beginse-

het geloof uitverkoren te zijn om Gods zaak — niet de len .. . nu achter den rug is. ?

21

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen